شرح
رسول اللّه الا اعالجها لك ، فانى طبيب ؟ قال : أنت رفيق ، و اللّه الطبيب » ، احمد بن حنبل در ( مسند ) خود اين حديث را بطرق و اسناد و روايات مختلفه ذكر كرده ، و سند همگى روايات به ( ايادين لقيط عن ابى رمثة ) پايان مىيابد ، و در متن هيچكدام از روايات عبارة « خاتم النبوة » ديده نمىشود ، بلى در يكى از روايات اين عبارت آمده است : . . . و رأيت على كتفه مثل التفاحة . . . »
بيگمان ابن جلجل ترجمه احوال ابن ابى رمثة را بعنوان يك پزشك باستناد همين روايت در اينجا آورده است .
و ابو رمثة التميمى نامش : رفاعة بن يثربى بوده ، و برخى نام او را : يثربى بن رفاعة مىدانند و نيز نام او را : ابن عوف ، و عمارة بن يثربى ، و حبان بن وهب و حبيب بن حبان ، و خشخاش نيز گفتهاند ، وى از رسول اكرم روايت حديث كرده ، و اياد بن لقيط و ديگران نيز از او روايت كردهاند ( تهذيب التهذيب ج - 12 ص 97 الاصاية ، و در حاشيه آن :
الاستيعاب ج - 4 - ص 70 )
گفته شد كه ابن جلجل در ذكر رجال سند اين حديث نام بعضى از رجال سند را به تصحيف يا تحريف نوشته است بدين تفصيل : « ابن ابى عيينة » - « ابن عيينة سفيان » ابحر ابجر ، زياد عن لقيط - اياد بن لقيط .
( در حواشى آينده تراجم احوال اين اشخاص خواهد آمد )
( 2 ) - نعيم بن حماد بن معاوية بن الحارث بن همام بن سلمة بن مالك الخزاعى . ابو عبد اللّه المروزى الفارضى ، وى در سال 228 ه . در حادثهء : « امتحان خلق قرآن » در زندان در گذشت . ( تهذيب التهذيب - ج - 10 ص 458 - 463 )
( 3 ) - در العيون نيز اين نام بدين صورت نوشته شده ، اما درست آن : « ابن عيينة » مىباشد ، وى سفيان بن عيينة بن ابى عمران ميمون الهلالى ابو محمد الكوفى است ، ولادت او در سال 107 ه . و وفات او بسال 198 ه . اتفاق شده است ( تهذيب - 4 - 117 - 122 )
( 4 ) - در العيون : « ابجر » و اين اصح است ، وى : عبد الملك بن سعيد بن ابجر الكنانى است ( التهذيب - ج 6 - 394 - 395 ) ، ترجمه شماره 18 متن ملاحظه شود .
( 5 ) - اين نام در العيون نيز چنين است و آن تصحيف است و صواب آن : « عن اياد بن لقيط » مىباشد ، وى اياد بن لقيط السدوسى بوده ، ( تهذيب التهذيب - ج - 1 : ص 386
( 6 ) - اين عبارت در كتاب : اخبار الحكماى قفطى چنين است :
« و رأى خاتم النبوة ، و ظنه ألما » .
( 7 ) - در احاديث صحاح وارد شده است از جابر بن عبد إله : « ان النبى صلى إله عليه » و سلم بعث الى ابى بن كعب طبيبا فقطع له عرقا و كواه عليه » - پيامبر ص ، پزشك بر بالين ابى بن كعب گسيل داشت ، و او يكى از رگهاى ابى را بريده جاى آن را داغ كرد » ( زاد المعاد - ج - 3 - 84 ) .