11 - ديمقراطيس 1
فيلسوف رومى اگر يكى ( يونانى ) ، وى جز به بحث و تحقيق در علم فلسفه بفنون ديگر حكمت نپرداخت ، نظريهء : « جزء لايتجزا » 2 از او است ، وى دربارهء اين نظريه كتابها تأليف كرده است .
و در زمان سقراط مىزيسته است 3 .
شرح
( 1 ) - ذيمقراطيس بذال نقطهدار نيز نوشته مىشود ، در العيون ترجمه و عنوان خاص ندارد ، ولى در تضاعيف آن كتاب در چند جا از عقايد و آراء فلسفى او سخن گفته است ، و در الطبقات ص 27 ، الاخبار ص 182 ، اليعقوبى ص 96 ، و مختصر الدول ص 84 ، منتخب الصوان ورق 76 ، و در النزهة ورق 113 - 114 ترجمهء احوال ابن حكيم مذكور است .
در كتاب : « تاريخ فلسفهء يونان » نگارش يوسف كرم ص 53 - 49 تاريخچهء زندگانى ديموقريطس آمده است ، در آن مىگويد : « وى در شهر ابديرا از شهرهاى تراكيه چشم بجهان گشوده است او شاگرد ارسطو بود ، ( ديموقريطس ) دربارهء خود گفته است : جهانگرديهائى كردم كه هيچكس از مردمان روزگار من نكرده بود ، شهرها و كشورهائى را ديدم و بسرزمينهائى رسيدم كه تا آن روز هيچكس نرفته و نديده و نرسيده بود . سخنان بزرگ شنيدم كه هيچكس نشنيده بود ، هيچكس در علم هندسه حتى مهندسان مصر - بر من برترى نيافت » .
ديموقراطيس در حدود سال 459 پيش از ميلاد مىزيسته است .
( 2 ) - اين عبارت در الطبقات ، و الاخبار ، و مختصر الدول ، چنين است : « القائل بانحلال الاجسام الى جزء لا يتجزاء »
و در الملل و النحل از شهرستانى مبحثى دربارهء نظريهء ذيمقراطيس در جزء لا يتجزى مذكور است ، ( الملل و النحل - در حاشيه كتاب الفصل - 2 : 183 ، و 3 : 13 و 24 ) .
( 3 ) - در الاخبار و در برخى منابع ديگر مىگويد : ذيمقراطيس در عهد ابقراط مىزيسته و اين گفته درست است ، ( منتخب صوان ورق 76 و 78 ، و النزهة : 113 ) ، و در الملل و النحل مىگويد : « ذيمقراطيس و بقراط هر دو در يك زمان و در عهد شاهنشاه بهمن پسر اسفنديار مىزيسته اند ( الملل و النحل - 3 : 24 ) .