7 - دياسقوريدوس 1
وى از مردم شهر : « عين زربة » 2 بود ، شامى ، يونانى ، گياهشناس است ، پس از ابقراط مىزيسته ، و بسيارى از كتابهاى او را ترجمه كرده است ، وى در ميان پزشكان داروشناس قديم سمت استادى و پيشوائى داشته ، و در شناختن داروهاى مفرده ممتاز و مرجع بوده است ، كلية تحقيقات او درباره اجناس و انواع گياهان طبى است ، و از درجات آنها سخن نگفته است 3
و دربارهء گياهشناسى كتابى در پنج مقاله تأليف كرده است 4 ، و تا آن زمان دربارهء شناخت گياهان طبى چنين تحقيقاتى به عمل نيامده بود 5 .
جالينوس مىگويد : چهارده كتاب دربارهء داروهاى مفرده از آثار نويسندگان اقوام مختلف ديدهام ، در ميان آنها كاملتر از كتاب دياسقوريدوس عين زربى نيافتم بعدها روش او در تحقيق و شناخت گياهان طبى سرمشق ديگران گرديد ، وى در اين كتاب معلومات سودمند و اصول كلى و جامعى برجاى گذاشته است ، و معنى كلمهء « دياسقوريدوس » به زبان يونانى : « نگهبان ايزدى گياهان » مىباشد ، زيرا كلمهء : « دياسقور » بيونانى بمعنى : نگهبان گياه ، و « ديوس » بمعنى : اللّه - ايزد - است ، و با پيوستن اين دو كلمه مىشود : « شجار اللّه - نگهبان ايزدى گياه » 6 ، يعنى : كسى كه خداوند او را درباره درختان و گياهان گويا كرده است ، دو مقاله محققانه نيز درباره سموم تأليف كرده است 7 .
شرح
( 1 ) - دياسقوريدوس : از استادان يونانى است : و ذياسقوريدوس نيز بذال نقطهدار و بىنقطه هر دو نوشته مىشود ، و او را : « صاحب النفس الزكية » و « جهانگرد » و « دانشمند گياهشناس » - الحكيم الحشائشى - ، و « الحكيم العين زربى » نيز مىگويند .
وى در دورهء نخستين يا در دورهء دوم تاريخ مسيحى مىزيسته ، اما زمان او بطور قطع معلوم نيست ، ترجمهء احوال او در : الفهرست ص 293 ، و الاخبار - ص 183 ، و تاريخ يعقوبى 92 ، و العيون - ج - 1 - ص 35 ، و مختصر الدول ص 104 ، و منتخب صوان الحكمه ورق 20 ، و دائرة المعارف الاسلاميه مادهء : « ديسقوريدس » آمده است .