است ( كه اين دو نشانههاى ظهور امام مهدى عليه السّلام است ) .
شايد اين حديث از جمله احاديث متشابهى به شمار آيد كه پيش از اين در روايتى از امام رضا عليه السّلام از آنها سخن رفته است و بر عبد اللّه بن بكير بود كه درباره امام مهدى عليه السّلام به روايات غير متشابه و صريح اهل بيت عليهم السّلام مراجعه كند ، تا دچار اينگونه اشكالات و اشتباهات بزرگ نشود .
* * * از احاديث امام رضا عليه السّلام در باب فقه و احكام روايتى است كه عبد اللّه بن طاووس نقل كرده و گفته است :
به ابى الحسن الرّضا عليه السّلام عرض كردم : من پسر برادرى دارم كه همسرش دختر من است ، اين مرد شراب مىنوشد ، و صيغه طلاق دخترم را تكرار مىكند .
امام عليه السّلام فرمود : اگر از برادران شيعى توست باكى نيست ، و اگر از غير آنهاست دخترت را از او رها كن ، زيرا او قصد جدايى كرده و دخترت را طلاق داده است .
عرض كردم : فدايت شوم ، آيا اين حديث از ابى عبد اللّه عليه السّلام نيست كه فرموده است :
بپرهيزيد از اين كه زنان را يك جا و در يك مجلس سهطلاقه كنيد ، زيرا آنان همچنان شوهردار باقى مىمانند .
فرمود : اين در مورد برادران شيعى شماست ، و شامل غير آنها نيست ، زيرا هر كس دين قومى را بپذيرد ، احكام آن دين بر او لازم و جارى مىشود .
فقيهان با تمسّك به اين روايت و امثال آن ، تمامى اعمالى را كه پيروان مذاهب ديگر در زمينه تكاليف و همچنين امور فردى طبق مذهب خود انجام مىدهند صحيح دانستهاند بجز زكات را كه بنابر مذهب اهل بيت عليهم السّلام مطابق نصوص خاصّى كه رسيده و اين عموم را تخصيص داده ، چنانچه زكات اخراج شده به مصرف غير شيعى مذهبان رسيده بايد دوباره اخراج شود و به مصرف مستحقّان مؤمن به اين مذهب برسد .
امّا در مورد طلاق كه در اين جا مورد بحث است ، مذهب اهل بيت عليهم السّلام اين است كه سهطلاقه كردن زن در يك مجلس به اين نحو كه بگويد : « هي طالق ثلاثا » بدون اين كه ميان اينها دوبار رجوع وجود پيدا كند ، طلاق بائن شمرده نمىشود ، بلكه در صورت وجود بقيّه شرايط طلاق ، مانند حضور دو نفر عادل و عدم اجبار ، و اين كه زن از حيض پاك
الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 267
مساهمون: محمدجواد فضل الله
ص٢٦٧