چنين مىنمايد كه سرنوشت عاد و ثمود بسيار همانند باشد با سرنوشت شهرهاى « سدوم » ، « عموره » و پنج شهر ديگر « سديم » ( شهرهايى كه به پندار توراتپژوهان در جنوب « بحرالميت » جاى داشتهاند « 1 » ) كه خداوند بر آنها گوگرد و آتش فرو ريخت و زير و روشان كرد . « 2 » چنان كه خود فرمود : « بامدادان بانگى مرگبار فروگرفتشان ، پس زير و زبرشان كرديم و بارانى از سنگ « سجّيل » بر آنان فرو باريديم » . « 3 » و با پيش چشم داشتن اين كه قوم لوط در اين شهرها مىزيستهاند « 4 » ، آشكار مىشود كه چرا خداوند در قرآن كريم در آيهء « نيز ثموديان و قوم لوط و اصحاب أيكه ، اين گروهها ( جز دروغ شمارى پيامبران كارى نكردند ) « 5 » » اين گروهها را با يكديگر پيوند داده و با هم ياد كرده است . اين نيز گفتنى است كه « پرسيوال » ، ثموديان را با حوريان « 6 » - ساكنان سرزمين سعير تا صحراى فاران - در پيوند و نزديكى مىداند و بر اين
هامش
546 ؛ نيز :J . Hastings , op - cit . p .734 ؛J . A . Montgomery , op - cit , p .91 ؛Ency . of Islam , I , p .736 .
( 1 ) . جواد على ، 1 / 332 ؛ قاموس الكتاب المقدس ، 1 / 551 ، 2 / 119 ، 300 ؛ نيز :B . Moritz , Arabien ,1923 ،p .28 ؛E . B . , I ,1899 ،p. 3790 ؛J . Hasrings , op - cit , p .734 ؛J . A . Montgomery , op - cit , p .91 .
( 2 ) . سفر پيدايش ، 19 : 23 - 26 .
( 3 ) .« فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُشْرِقِينَ * فَجَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ »( سورهء حجر ، آيات 73 - 74 . )
( 4 ) . در سورههاى : اعراف ، 80 - 83 ؛ هود ، 77 - 83 ؛ حجر ، 61 - 75 ؛ شعراء ، 160 - 175 ؛ نمل ، 54 - 58 و تحريم ، 10 از قوم لوط ياد شده است . دربارهء داستان آنان بنگريد به : تاريخ طبرى ، 1 / 292 - 307 ؛ ابن اثير ، 1 / 118 - 122 ؛ ابن كثير ، 1 / 175 - 183 ؛ مروج الذهب ، 1 / 57 - 58 ؛ يعقوبى ، 1 / 25 - 26 ؛ بخار ، قصص الانبياء ، 112 - 118 ؛ ثعالبى ، قصص الانبياء ، 103 .
( 5 ) .« وَ ثَمُودُ وَ قَوْمُ لُوطٍ وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ أُولئِكَ الْأَحْزابُ »( سورهء ص ، آيهء 13 ) .
( 6 ) . مورخان دربارهء حوريان همراى نيستند . برخى مىگويند هنوز اصل و تبار آنان به درستى دانسته نيست و كسانى آنان را هند و اروپايى مىدانند . اما همه بر ايناند كه آنان از بلندىهاى ميان درياچهء اروميه و كوههاى زاگرس آمدهاند و پس از چيرگى بر سرزمينهاى شمالى عراق و سوريهء شمالى ، دولت « ميتانى » را سرپا كردهاند ، دولتى كه از بلندىهاى « ميديا » تا درياى ميانه گسترش داشته و پاىتخت آن « واشوكانى » بوده است . شهرى كه گمان مىرود در جايگاه « فخاريه » در خابور ، در شرق تل حلف و حاران جاى داشته و در نوشتههاى مصرى « تهارينا » ناميده شده است . حوريان سپس در بخش پايينى و آباد سوريه پراكنده شدند و به فلسطين رسيدند و در سرزمينهاى گسترده ميان رود حسا و خليج عقبه جاى گرفتند . گستردگى آنان در سرزمينهاى شام بدانجا رسيد كه مصريان را واداشت تا سرزمين كنعان را « خورو » ( خاور ) بنامند و چنين