با قوم موسى ( ع ) است « 1 » ، ناگزير بايد اقوام ياد شده در آيه ، پيش از روزگار موسى يعنى پيش از سدهء سيزدهم پيش از ميلاد زيسته باشند . « 2 » اگرچه ابن كثير بر اين است كه روى سخن آيه با قوم موسى و از زبان خود موسى ( ع ) نيست ، چنان كه در آيههاى پيشين آن هست ، بلكه خداوند سخن با قوم موسى را از زبان او در آيهء پيشين پايان داده و روى سخن را در اين آيه به امّت محمّد ( ص ) برگردانده است . زيرا اگر اين سخن دنبالهء سخن موسى با قوم خود مىبود ، بايد داستان آن اقوام در تورات آمده باشد « 3 » - در حالى كه نيامده است - . بيضاوى نيز مانده است كه آيه را سخن موسى بداند به قوم خود ، يا سخن خدا به مسلمانان . « 4 » گذشته از اينها در سورهء « شعراء » ترتيب داستان پيامبران ( ص ) به گونهء ديگرى است . زيرا نخست در آيههاى 10 - 68 داستان موسى آمده است ، سپس در آيههاى 69 - 89 داستان ابراهيم ، آنگاه در آيههاى 105 - 121 داستان نوح ، سپس در آيههاى 124 - 140 داستان هود ، پس از آن در آيههاى 141 - 159 داستان صالح ، آنگاه در آيههاى 160 - 175 داستان لوط و سپس در آيههاى 176 - 191 داستان شعيب . در سورهء « ق » نيز در آيات
« كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ أَصْحابُ الرَّسِّ وَ ثَمُود * وَ عادٌ وَ فِرْعَوْنُ وَ إِخْوانُ لُوطٍ
« 5 » » ، نام ثمود پيش از عاد آمده است .
هامش
( 1 ) . تفسير طبرى ، 13 / 187 .
( 2 ) . دربارهء روزگار موسى ( ع ) بنگريد به كتاب مؤلف ، اسرائيل ، 268 - 303 .
( 3 ) . تفسير ابن كثير ، 4 / 111 .
( 4 ) . تفسير بيضاوى ، 1 / 525 - 526 .
( 5 ) . سورهء ق ، آيات 12 - 13 .