1 . تبار ثموديان
ثموديان را از تبار « ثمود بن جاثر بن ارم بن سام » گفتهاند . « 1 » برخى نيز ثمود را برادر « جديس » و « طسم » دانستهاند و اين سه را پسران « عابر بن ارم بن سام بن نوح » « 2 » . برخى نيز به همين بسنده كردهاند كه ثموديان را از تبار عاديان و بازماندگان آنان به شمار آورند . « 3 »
اما پيامبر بزرگوار آنان ، « صالح » ( ع ) از ديد كسانى چنين تبارى دارد : « صالح بن عبيد بن آسف بن ماسخ ( يا ماشج ) بن عبيد بن حاذر ( يا حاجر ) بن ثمود » و از ديد كسانى ديگر چنين :
« صالح بن آسف بن كماشج بن ارم بن ثمود » ، و از ديد گروهى ديگر چنين : « صالح بن عبيد بن ماسخ بن عبيد بن حاجز بن ثمود » . البته براى او تبارنامههاى ديگرى نيز گفتهاند . « 4 » گرچه همهء مورخان مسلمان ، ثموديان را عرب شمردهاند و گرچه - تقريبا - همه بر اين كه آنان از عربهاى عاربه بودهاند ، همراىاند « 5 » ، اما دربارهء ديگر ويژگىهاى زمانى ، مكانى و . . . آنان چندين نظر پيش روى ما نهادهاند .
هامش
( 1 ) . ابن اثير ، 1 / 89 ؛ قلقشندى ، صبح الاعشى ، 1 / 313 ؛ ابن حبيب ، المحبر ، 395 ؛ ابن قتيبه ، المعارف ، 13 ؛ مقدسى ، البدء و التاريخ ، 3 / 37 ؛ قلقشندى ، نهاية الارب ، 200 ، تفسير طبرى ، 12 / 524 .
( 2 ) . ابن كثير ، 1 / 130 ؛ مروج الذهب ، 2 / 14 ؛ بسنجيد با : تفسير المنار ، 8 / 501 ؛ تفسير طبرى ، 12 / 524 .
( 3 ) . زبيدى ، تاج العروس ، 2 / 312 ؛ ابن منظور ، لسان العرب ، 3 / 105 .
( 4 ) . تاريخ طبرى ، 1 / 226 ؛ ابن كثير ، 1 / 130 - 131 ؛ ابوالفداء ، 1 / 12 ؛ ابن اثير ، 1 / 89 ؛ تفسير المنار ، 8 / 501 ؛ آلوسى ، روح المعانى ، 8 / 162 ؛ ابن حبيب ، المحبر ، 385 ؛ ابن قتيبه ، المعارف ، 14 ؛ همدانى ، الاكليل ، 2 / 291 ؛ مقدسى ، 3 / 37 ؛ قصص الانبياء ، 58 .
( 5 ) . ابن كثير ، 1 / 130 .