و گرفتن كرهء نوزاد اسب .
( 1 ) ( فيل ) « فال رأيه » ( 3 / ب ) : لغزيد و ناتوان گشت .
( 2 ) ( قبل ) « من أكل ربا من ذى قبل فذمّتى منه بريئة » ( 94 ) ، من ذى قبل : در آينده ، در روزگارى كه مىآيد .
( 3 ) ( قثم ) « لابن السّبيل اللّقاط يوسع بطنه من غير أن يقتثم » ( 124 ) اقتثمه : آن را براى توشه ، گرد آورد .
( 4 ) ( قحم ) « إنّهم آمنون . . . على ما أحدثوا فى الجاهليّة من القحم » ( 73 ) ، القحم : كارهاى بزرگ و در اينجا يعنى آدمكشى .
( 5 ) ( قرّ ) « أهل قرارهم » ( 166 ) ، ايشان مردمان شهرها هستند كه پيوسته در جايگاه زندگانى خود به سر مىبرند .
( 6 ) ( قرب ) « ما يحمل القراب » ( 133 ) ، قراب : انبانهاى پوستينى است كه توشه سفر در آنها مىنهند .
( 7 ) ( قرح ) « و ما عليهم فيها الصانع و القارح » ( 113 ) ، قروح در اسب به معنى به پايان آمدن سنّ آن است .
( 8 ) ( قرع ) « أقرع » ( 8 / 3 ) : قرعه انداخت تا خداوند ، سهم انسان و بهرهء وى را معلوم گرداند .
( 9 ) ( قرف ) « قرفه بإشارة » ( 303 ) ، قرف فعلا : به كارى دست زد و آن را انجام داد . قرفه بكذا : وى را به آن ، نسبت داد .
« و لا يريدوا قرفة » ( 72 ) ، القرفة يعنى تهمت ( بنگريد : فرق ) .
( 10 ) ( قرم ) « تلك قروم » ( 126 ) ، القروم : سروران و فرمانروايان .
( 11 ) ( قرى ) « قرىء » ( 8 ) القرى : خوراك و نوشيدنى كه در برابر ميهمان نهند .
( 12 ) ( قصد ) « لهم . . . القصد فى السّيرة » ( 72 ) القصد : راستى و استوارى راه و دادگرى .
( 13 ) ( قضب ) « يحسب . . . قضبه من رهنه » ( 131 ) ، القضب : قسمتهايى كه از شاخههاى درخت جدا مىگردد . مىگويد : سودهاى به دست آمده از گروگان ، از آن صاحب گروهان است ، نه گيرندهء گروگان .
( 14 ) ( قضى ) « لا تستقضينّ . . . » ( 328 / ألف ) ، الاستقضاء : كسى را به كار قضا و داورى برگزيدن .
( 15 ) ( قطر ) « و لا يمنعوا صوب القطر » . بنگريد : « صوب » .
( 16 ) ( قطع ) « إنّى أقطعتك الغورة » ( 69 ) ، أقطعه قطيعة يعنى زمين خراج را به عنوان وسيلهء ارتزاق ، به وى داد . أقطعه نهرا : آن جوى را براى او مباح ساخت . « استقطع » ( 210 / ألف ) :
إقطاع خواست . ( 85 )
( 17 ) ( قطف ) « من لم يدع إلى اللّه و دعا إلى القبائل و العشائر فليقطفوا بالسّيف » ( 105 ) ، القطف : بريدن ،
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي ) — صفحة 686
مساهمون: محمد حميد الله
ص٦٨٦