است ، بلكه براي آنكه به خاطر أو چنان خطور كرده بود كه اين فتوح به دستيارى أو وقوت أو ظهور نمود ، وإن الأمر كلّه لله . ( 1 ) انتهى .
محتجب نماند كه از اين عبارت ظاهر است كه خلافت مآب به امراى أمصار هر چند برائت خالد از خيانت نوشت لكن ضغت على إباله اينكه تصريح فرمود به آنكه : به خاطر أو - يعنى خالد - چنان خطور كرده بود كه اين فتوح به دستيارى وقوت أو ظهور نموده ، وإن الأمر كلّه لله ، پس در اين ارشاد باسداد از تفسيق وتفضيح درگذشته ، فساد اعتقادش ظاهر فرموده كه كار أدنى مسلمى نيست كه نصر وفتح را منسوب به قوت انسان ضعيف البنيان داند نه از جانب ايزد منّان !
ونيز از اطلاع خلافت مآب بر اين شنيعه كه در خاطر خالد خطور كرده بطلان دعوى عدم امكان اطلاع حال قلب كسى كه مخاطب به آن در تبرئه خلافت مآب دست زده وكابلى هم به آن متشبث گرديده نهايت ظاهر است ( 2 ) .
وابن حجر عسقلانى در “ اصابه “ در ترجمه خالد گفته :
وكان سبب عزل عمر خالداً ما ذكره الزبير بن بكّار ، قال : كان خالد إذا صار إليه المال قسّمه في أهل الغنائم ، ولم يرفع إلى
هامش
1 . [ الف ] أوائل مآثر عمر بن الخطاب . [ إزالة الخفاء 2 / 65 - 66 ] .
2 . تحفه اثناعشريه : 292 ، الصواقع ، ورق : 263 .