وَ إِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ
و چون فروگيرد و بپوشد اهل كشتى را و از زبر ايشان درآيد موج دريا در بزرگى
كَالظُّلَلِ
مانند سايبانها يا مثل كوهها و يا ابرها
دَعَوُا اللَّهَ
مىخوانند خداى را
مُخْلِصِينَ
در حالتى كه پاككنندگانند
لَهُ الدِّينَ
براى خدا دين خود را چه خوف شديد آفت هوا و تقليد را كه منازع فطرتاند زائل گردانيده باشد ايشان را بمقام فطرت اصلى باز برده
فَلَمَّا نَجَّاهُمْ
پس آن هنگام كه برهاند ايشان را و برساند به سلامت
إِلَى الْبَرِّ
بسوى بيابان
فَمِنْهُمْ
پس بعضى از ايشان
مُقْتَصِدٌ
عادلاند يعنى راستاند بر طريق توحيد و بعضى مائلاند از راه حق يعنى مؤمنان از اهل كشتى ثابتاند بر دعا و نياز خود و مشركان جائر و منكراند
وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا
و انكار نكند نشانهاى قدرت ما را
إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ
مگر هر عذركننده و عهد شكننده
كَفُورٍ
ناسپاس مر نعم پروردگار را
يا أَيُّهَا النَّاسُ
ندا عام است يعنى اى همه مردمان از اهل كشتى كه ثابتيد بر دعا و نياز خود و غير اهل كشتى
اتَّقُوا رَبَّكُمْ
بترسيد از عقوبت پروردگار خود يا پرهيز كنيد از ناشايستها
وَ اخْشَوْا
و بترسيد
يَوْماً لا يَجْزِي
از روز كه دفع نكند عذاب او و باز ندارد
والِدٌ عَنْ وَلَدِهِ
پدر را از پسر خويش
وَ لا مَوْلُودٌ
و نه فرزندى كه
هُوَ جازٍ
او بازدارنده باشد
عَنْ والِدِهِ
از پدر خود
شَيْئاً
چيزى را از عذاب و گفتهاند اين مخصوص است بكفّار چه اولاد و آباى مؤمن بعضى مر بعضى را شفاعت كنند
إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ
به درستى كه و عدى خداى تعالى به ثواب و عقاب حقّ راست است و در ان خلاف نيست و نخواهد بود
فَلا تَغُرَّنَّكُمُ
پس بايد كه فريب ندهد شما را
الْحَياةُ الدُّنْيا
زندگانى دنيا يعنى به متاعهاى دلفريب و زينتهاى آن فريفته نشويد
وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ
و بايد كه مغرور نسازد شما را
بِاللَّهِ
بعفو و كرم خداى تعالى يا مهلت دادن او
الْغَرُورُ
شيطان فريبنده يعنى شما را باهل دور و دراز از راه برده بر معاصى دلير گرداند و گويد كه مصرعه
امروز گنه كنيد و فردا توبه
شما زينهار مغرور نشويد كه عذر فردا را عمر فردا مىبايد كسى پذيرفتار نيست نظم
كار امروز به فردا نگذارى زنهار * روز چون يافته كار كن و عذر ميار
ساقيا عشرت امروز فردا مفگن * يا ز ديوان قضا خط امانى به من آر
آوردهاند كه حارث يا وارث بن عمرو محاربى بجناب نبوت مآب عليه الصلاة و السلام آمده گفت اى محمد ص ساعت يعنى قيامت را كى ظهور خواهد شد و من تخمى در زمين پاشيدهام افاضت عبرات غمام در كدام ايّام خواهد بود و زن من حاملهست تصوير حمل او از اشكال ذكور و اناث بر چه وجه است و مىدانم كه عمل من ديروز چه بوده و فردا بچه شغل اشتغال خواهم داشت و مولد خود را مىدانم كه كجا است و مدفن در كدام بقعه اتفاق خواهد افتاد حق سبحانه اين آيت فرستاد كه بگو اين پنج علم در خزانه مشيت آفريدگار من است و كليد اطلاع بدان بدست هيچ آدمى ندادهاند .