فَسُبْحانَ اللَّهِ
مصدرست بمعنى امر يعنى تسبيح گوئيد مر خداى را و به پاكى ياد كنيد يا نماز گزاريد
حِينَ تُمْسُونَ
هنگامى كه شبانگاه درآييد مراد نماز شام و خفتن است
وَ حِينَ تُصْبِحُونَ
و در هنگامى كه به بامداد درآييد مراد نماز صبح است
وَ لَهُ الْحَمْدُ
و مر او راست ستايش
فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
در آسمانها و زمينها يعنى هر كه در آسمان و زمين است حمد او گويد
وَ عَشِيًّا
و ديگر نماز گزاريد در طرف آخر روز يعنى نماز عصر
وَ حِينَ تُظْهِرُونَ
و هنگامى كه درمىآئيد بوقت ظهر يعنى نماز پيشين صاحب لباب فرموده كه تسبيح رفع صوت است پس اتصال بصلوات جهريه خالى از نسبتى نيست و حمد چون دلالت برفع صوت ندارد تخصيص ذكرش به نماز اخفائيه مناسب نمايد
يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ
بيرون مىآرد خداى تعالى زنده را از مرده چون نخله از نوات و سنبله از حبه و مرغ از بيضه و انسان از نطفه يا مصلح از مفسد و مؤمن از كافر و عالم از جاهل
وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ
و بيرون مىآرد مرده را از زنده به عكس آنها كه مذكور شد
وَ يُحْيِ الْأَرْضَ
و زنده مىگرداند زمين را به گياه
بَعْدَ مَوْتِها
پس از مردگى و افسردگى آن
وَ كَذلِكَ
و مانند اين اخراج
تُخْرَجُونَ
بيرون آورده خواهيد شد از قبور
وَ مِنْ آياتِهِ
و از نشانهاى قدرت خداى
أَنْ خَلَقَكُمْ
آنست كه بيافريد اصل شما را يعنى آدم ع را
مِنْ تُرابٍ
از خاك
ثُمَّ إِذا أَنْتُمْ
پس اكنون شما
بَشَرٌ
مردمانيد كه
تَنْتَشِرُونَ
پراگنده مىشويد در زمين براى تصرف در اسباب معيشت
وَ مِنْ آياتِهِ
و از علامات توانائى او
أَنْ خَلَقَ لَكُمْ
آنكه بيافريد براى شما
مِنْ أَنْفُسِكُمْ
از نفس شما يعنى از جنس شما
أَزْواجاً
زنان
لِتَسْكُنُوا إِلَيْها
تا ميل كنيد بحسب جنسيت بديشان و آرام گيريد به ايشان چه جنسيت سبب ملايمت است و مخالفت واسطه منافرت نظم بجنس خود كند هر جنس آهنگ * ندارد هيچكس از جنس خود ننگ بجنس خويش دارد ميل هر جنس * فرشته با فرشته انس با انس
وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ
و ساخت يعنى پديد آورد ميان شما و ازواج شما
مَوَدَّةً
دوستى
وَ رَحْمَةً
و مهربانى در موضح آورده كه مودت به مجرد تزويج و رحمت بسبب زادن فرزند يا مودت بر خوردسالان و رحمت بر پيرزالان
إِنَّ فِي ذلِكَ
به درستى كه در آفريدن ازواج مشاكل و مشابه مردان در بشريت
لَآياتٍ
هر آئينه دلالتهاست
لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
مر گروهى را كه تفكر كنند و بر حكمت اين صورت مطلع شوند .