فَإِذا بَلَغْنَ
پس چون برسند زنان
أَجَلَهُنَّ
به مدّت خود يعنى زمان آخر عدّت
فَأَمْسِكُوهُنَّ
پس نگاه داريد ايشان را يعنى رجعت كنيد با ايشان و امساك نمائيد
بِمَعْرُوفٍ
به نيكوئى كه حسن معاشرت و لطف مرافقت است و ديگرباره طلاق مدهيد جهت اضرار بديشان
أَوْ فارِقُوهُنَّ
يا جدا شويد از ايشان و بگذاريد
بِمَعْرُوفٍ
به نيكى يعنى آنچه حق طلاق است از متعه و صداق ادا كنيد
وَ أَشْهِدُوا
و گواه گيريد
ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ
دو خداوند عدل را از شما مسلمانان كه فاسق نباشند بر رجعت گواه شوند و اين امر ندب است و امام شافعى رح گويد واجبست
وَ أَقِيمُوا الشَّهادَةَ
و اقامت شهادت كنيد اى گواهان بوقت حاجت
لِلَّهِ
براى طلب ثواب و رضاى خداى
ذلِكُمْ
اين اشهاد و اقامت شهادت
يُوعَظُ بِهِ
پند داده مىشود به دو
مَنْ كانَ يُؤْمِنُ
هر كه هست كه مىگردد
بِاللَّهِ
به خدا و بهآنچه وى فرموده
وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ
و بروز رستخيز و هر چه متعلق است به آن روز
وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ
و هر كه بترسد از خداى تعالى و مرتكب مناهى نشود از ترس خداى تعالى
يَجْعَلْ
گرداند و پديد آرد خداى
لِلَّهِ
براى او
مَخْرَجاً
بيرون شدنى يعنى خلاص يابد از اندوه دنيا و آخرت و يا هر كه بپرهيزد از حرام خداى براى وى برساند از وجه حلال
وَ يَرْزُقْهُ
و روزى دهد وى را
مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ
از آنجا كه گمان نبرد و در شمار نيارد يعنى بخاطرش نگذرد نظم
از سببهاى بگذر و تقوى طلب * تا خدا روزى رساند بىسبب
حق ز جاى بخشدت رزق حلال * كه نباشد در گمان و در خيال
سبب نزول آيت آنست كه مشركان پسر عوف بن مالك را اسير گرفتند و پدر وى به نزديك پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم آمده گفت يا رسول اللّه پسرم به اسيرى گرفتار شد و مادر وى جزع بسيار مىكند و با اين همه فقر و فاقه به نهايت رسيده بر آنچه سدّ رمقى تواند بود قدرت نيست آن حضرت فرمود كه تقوى پيش گيرد شكيبا باش و تو و مادر او بسيار بگوئيد لا حول و لا قوّة الّا باللّه العلى العظيم عوف با زن خود بقول پيغمبر ص عمل نمودند اندك فرصتى را پسر عوف از قيد اهل شرك خلاص يافته و چهار هزار گوسفندان ايشان را رانده به سلامت به مدينه آمد و اين آيت نازل شد كه هر كه تقوى ورزد روزى حلال يابد
وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ
و هر كه توكل كند
عَلَى اللَّهِ
بر خداى و كار خود بر او باز گذارد
فَهُوَ حَسْبُهُ
پس خدا بسنده است او را در كفايت مهم
إِنَّ اللَّهَ
به درستى كه خداى
بالِغُ أَمْرِهِ
رساننده است كار خود را به هرجا كه خواهد يعنى آنچه مراد حق سبحانه باشد ازو فوت نشود
قَدْ جَعَلَ اللَّهُ
به درستى كه گردانيده است خداى و پيدا كرده
لِكُلِّ شَيْءٍ
براى هر چيزى از فقر و غنا
قَدْراً
اندازه كه از ان در نگذرد يا مقدارى از زمان كه پس نيفتد ابو ذر غفارى رضى اللّه عنه روايت كرده كه پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم فرموده كه من آيتى مىدانم كه اگر مردمان آن را گيرند يعنى بدان كار كنند همه ايشان را كفايت باشد پس آيت و من يتق اللّه يجعل له مخرجا خواند و چند نوبت اعاده فرمود و بناى اين آيت بر تقوى و توكّل است تقوى نفخه بوستان قرب است و از رتبه معيّت خبر دهد كه ان اللّه مع الذين اتقوا و توكل رائحه گلزار كفايت است و ازو بوى ريحان محبت ؟ ؟ ؟ ان اللّه يحب المتوكلين و بىاين دو صفت قدم در طريق تحقيق نتوان نهاد بيت
سلوك راه معنى را توكل بايد و تقوى * توكل مركب راه است و تقوى توشه رهرو
در وقتى كه حكم عدت مطلقات فرود آمد كه يتربصن بانفسهن ثلاثة قروء صحابه رض پرسيدند كه عدت زنانى كه حائض نشوند چيست آيت آمد .