وَ إِنْ فاتَكُمْ
و اگر فوت شود اى مؤمنان از شما
شَيْءٌ
چيزى
مِنْ أَزْواجِكُمْ
يكى از زنان شما
إِلَى الْكُفَّارِ
بسوى كفار يعنى بدار الحرب پيوند و مهر او بدست شما نيابد
فَعاقَبْتُمْ
پس شما غنيمت گيريد يعنى غزا كنيد و عاقبت شما را ظفر بود و مال بدست آيد
فَآتُوا الَّذِينَ ذَهَبَتْ
پس بدهيد آنان را كه رفتهاند
أَزْواجُهُمْ
زنان ايشان بدار الكفر و مهر نيافتهاند از شوهران
مِثْلَ ما أَنْفَقُوا
مانند آنچه نفقه كردند از مهر آن زن در معالم از ابن عباس رضى اللّه عنه نقل مىكند كه شش تن از زنان مؤمن مهاجر مرتده شده به نزد كفار رفتند و حضرت رسول صلى اللّه عليه و سلّم مهور ايشان را از غنيمت به شوهران ايشان داد
وَ اتَّقُوا اللَّهَ
و بترسيد از عذاب خداى
الَّذِي أَنْتُمْ
آن خداى كه شما
بِهِ مُؤْمِنُونَ
به دو گرويدگانيد حكم اين آيت تا بقاى عهد باقى بود و چون عهدا مرتفع گشت اين احكام منسوخ شد آوردهاند كه روز فتح مكه چون سيّد عالم صلى اللّه عليه و سلّم از بيعت رجال فارغ گشت زنان نيز به مبايعت ميل كردند آيت آمد كه
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ
اى خبركننده پاى بلند قدر
إِذا جاءَكَ الْمُؤْمِناتُ
چون بيايند به تو زنان گرويده
يُبايِعْنَكَ
بيعت كنند با تو
عَلى أَنْ لا يُشْرِكْنَ
بر آنكه شرك نيارند و شريك نگيرند
بِاللَّهِ شَيْئاً
با خدا چيزى را
وَ لا يَسْرِقْنَ
و دزدى نكنند
وَ لا يَزْنِينَ
و زنا نكنند
وَ لا يَقْتُلْنَ
و نهكشند
أَوْلادَهُنَّ
فرزندان خود را چنانچه زنده در خاك مىكردند يا قصد بچه كه در شكم دارند بكنند و او را بيفگنند
وَ لا يَأْتِينَ
و نيايند
بِبُهْتانٍ
به دروغى كه از روى جهل
يَفْتَرِينَهُ
بربافتهاند آن را
بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ
ميان دستها و پاىهاى خود يعنى فرزند حرامزاده را نيارند و به دروغ به شوهران نبندند و در دست و پاى خود آورده مىپرورند
وَ لا يَعْصِينَكَ
و عاصى نشوند در تو
فِي مَعْرُوفٍ
در آنچه بفرمائى از نيكوئى كه ترك نوحه كردن است در وى خراشيدن و موى بريدن و چون بدين شروط بيعت كنند
فَبايِعْهُنَّ
پس بيعت كن به ايشان عائشه رضى اللّه عنها فرمود كه بيعت پيغمبر عليه الصلاة و السلام با زنان به سخن بود و دست آن حضرت ص دست هيچ زن نسوده قولى آنست كه زنان دست خود در قدح آب فروبردند و بعد از ان حضرت ص دست مبارك خود در آب فروبردى و گفتهاند اميه خواهر خديجه رض را فرمود تا بيعت زنان فراگرفت
وَ اسْتَغْفِرْ لَهُنَّ اللَّهَ
و طلب آمرزش كن براى زنان مبايعه از خداى
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ
به تحقيق خدا آمرزنده گناه كسانيست كه بر توحيد بيعت كنند
رَحِيمٌ
مهربان بر ايشان كه توفيق توبه و ايمان داد بزرگى فرموده كه مردم مىگويند رحمت موقوف است بر ايمان يعنى تابنده ايمان نيارد مستحق رحمت نشود و من مىگويم ايمان موقوف است به رحمت يعنى تا حق سبحانه به رحمت خود توفيق نهبخشد كسى به دولت ايمان نرسد بيت
بىرحمت آن پار ز دوزخ نرهند * توفيق عزيز است بهر كس ندهند
بعضى درويشان مسلمانان به جهت جز منفعت با جهودان دوستى مىكردند و خبر اهل اسلام بديشان مىگفتند آيت آمد كه .