ما أَفاءَ اللَّهُ
آنچه بازمىگرداند خداى
عَلى رَسُولِهِ
بر پيغمبر خود
مِنْ أَهْلِ الْقُرى
از اموال و املاك اهل ديهها و شهرها كه بحرب گرفته نشود
فَلِلَّهِ
پس مر خداى راست
وَ لِلرَّسُولِ
و پيغمبر او را
وَ لِذِي الْقُرْبى
و مر خداوندان قرابت را به نسبت پيغمبر ص
وَ الْيَتامى
و مر بىپدران محتاج را
وَ الْمَساكِينِ
و درويشان را
وَ ابْنِ السَّبِيلِ
و راهگذران را كه بىمال باشند علما برانند كه فى خاصه پيغمبر ص بوده و قسمت آن تعلق بوى داشته و در زمان حيات خود نفقه سنه اهل و عيال از ان مىفرمودهاند و باقى بر وجهى كه حق بوده قسمت مىنمودهاند و بعد از وفات آن حضرت ص بعضى علما حمل بر ظاهر آيت كرده به شش بخش منقسم سازند سهمى كه نامزد حق سبحانه است به عمارت كعبه و سائر مساجد صرف كنند و جمعى گويند نام خداى جل ذكره براى تعظيم است و آن را بر پنج سهم قسمت كنند و در سهم رسول اللّه ص اختلاف كردهاند بعضى گويند مصرف آن امام است و نزد برخى بمصالح مسلمانان صرف بايد كرد و بقول جمعى در سد ثغور و سلاح مجاهدان به كار بايد برد و در معالم آورده كه اهل جاهليت چون غنيمت گرفتندى مهتر ايشان ربعى برداشتى و از باقى نيز براى خود تحفه اختيار كردى و آن را صفى گفتندى و باقى را با قوم گذاشتى و توانگران قوم در قسمت آن بر درويشان حيف كردندى جمعى از رؤساى اهل ايمان در غنائم بنى النضير همين خيال بسته گفتند يا رسول اللّه ص شما ربع وصفى مغنم را برداريد و بگذاريد تا ما باقى را قسمت كنيم حق سبحانه آن را خاصه پيغمبر ص گردانيد و قسمت آن را بر وجهى كه مذكور شد مقرر ساخت و فرمود كه حكم فى پيدا كرديم
كَيْ لا يَكُونَ
تا نباشد آن فى
دُولَةً
گردان دست بدست
بَيْنَ الْأَغْنِياءِ
ميان توانگران
مِنْكُمْ
از شما كه زياده از حق خود بردارند و فقراء را اندك دهند يا محروم سازند چنانچه در زمان جاهليت بود
وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ
و آنچه بدهد شما را پيغمبر از فى و غنيمت
فَخُذُوهُ
پس فراگيريد آن را كه حق شما است
وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ
و آنچه نهى كند شما را از ان مثل غلول
فَانْتَهُوا
پس بازايستيد از ان و محققان برآنند كه حكم اين كلمات عام است و معنى وى هرچه امر فرمايد پيغمبر ص بدان آن را فراگيريد و فرمان بريد و هرچه نهى كند از ان بازايستيد كه امر و نهى او به حق است هر كه مرتكب امر او گردد نجات يابد و هر كه از نهى او اجتناب نهنمايد در ورطه هلاك افتد بيت
آنكس كه شد متابع راى تو قد نجا * و آنكه خلاف امر تو ورزيد قد هلك
وَ اتَّقُوا اللَّهَ
و بترسيد از عذاب خداى در مخالفت رسول او
إِنَّ اللَّهَ
به درستى كه خداى
شَدِيدُ الْعِقابِ
سخت عقوبت است بر مخالفان پيغمبر را
لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ
و قسمت فى براى يتيمان و مسكينان و ابناى سبيل درويشان هجرتكننده است
الَّذِينَ أُخْرِجُوا
آنان كه بيرون كرده شدهاند
مِنْ دِيارِهِمْ
از سراهاى ايشان كه در مكه داشتند
وَ أَمْوالِهِمْ
و دور افتادند از مالهاى خود
يَبْتَغُونَ
مىطلبند .