وَ قالُوا
و گفتند منكران بعث
ما هِيَ
نيست زندگانى
إِلَّا حَياتُنَا الدُّنْيا
مگر زندگانى دنيا كه ما دروئيم
نَمُوتُ وَ نَحْيا
مىميريم و زنده مىشويم يعنى بعضى از ما مىميرند و بعضى زنده مىشوند و احتمال دارد كه قائلان اين سخن مذهب تناسخ داشته باشند و نزد ايشان آنست كه هر كه مىميرد روح او با جسد ديگرى تعلق گيرد و هم در دنيا ظهور كند تا ديگر بار بميرد و بار ديگر با ديگرى مىآيد شامكونى كه بزعم ايشان پيغمبر است ازو نقل كردهاند كه گفت من خود را در هزار و هفصد قالب ديدهام و هم مشركان گفتهاند
وَ ما يُهْلِكُنا
و هلاك نمىكنند ما را
إِلَّا الدَّهْرُ
مگر مرور زمان و كهنگى و پيرى
وَ ما لَهُمْ
و نيست مر كافران را
بِذلِكَ
بدين كه نسبت مرگ به روزگار مىكنند
مِنْ عِلْمٍ
هيچ دانشى كه مقلب دهور و مصرف آن حضرت عزّت است تعالى شانه ، و دهر را در هيچ كارى اختيارى نيست نظم
دهر ترا دهر پناهى ترا * حكم ترا زيبد و شاهى ترا
دور زمان كار نسازد به خود * چرخ فلك سر نفرازد به خود
اين همه فرمان ترا بندهاند * در ره امر تو شتابندهاند
إِنْ هُمْ
نيستند ايشان
إِلَّا يَظُنُّونَ
مگر كه گمان مىبرند و به مجرد تقليد بىتمسك بدليلى سخن مىگويند
وَ إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ
و چون خوانده شود بر ايشان
آياتُنا
آيتهاى كتاب ما
بَيِّناتٍ
در حالتى كه روشن و واضح الدلاله باشد در باب بعث و نشر مثل قل يحييها الذى انشاها اول مرة و مانند ان الذى احياها لمحيى الموتى
ما كانَ حُجَّتَهُمْ
نباشد برهان ايشان
إِلَّا أَنْ قالُوا ائْتُوا
مگر آنكه گويند بياريد
بِآبائِنا
پدران ما را
إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
اگر هستيد راستگويان در زنده كردن خلق بعد از مرگ بروز رستخيز و اين سخن از جهل و عناد گويند چه احياى موتى موقت است بهوقتى خاص بر وجهى كه مقتضاى حكمت است پس اگر بوقت اقتراح وجود نگيرد حمل بر عجز نيايد كرد
قُلِ اللَّهُ يُحْيِيكُمْ
بگو اى محمد ص كه خدا زنده گرداند شما را در رحم مادران
ثُمَّ يُمِيتُكُمْ
پس ميراند شما را در دنيا
ثُمَّ يَجْمَعُكُمْ
پس جمع كند در قبور
إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
تا روز رستخيز
لا رَيْبَ فِيهِ
هيچ شكى نيست در آمدن آن
وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ
و ليكن بيشتر مردمان
لا يَعْلَمُونَ
نمىدانند از قلت افكار و قصور انظار
وَ لِلَّهِ
و مر خداى راست
مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
بادشاهى آسمانها و زمينها
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ
و روز كه قائم شود قيامت
يَوْمَئِذٍ
در ان روز
يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ
زيان كنند تباهكاران و زيان ايشان آن بود كه به دوزخ بازگردند -