وَ تَرى كُلَّ أُمَّةٍ
و ببينى در ان روز هر گروهى را
جاثِيَةً
به زانو درآمده و گفتهاند جثو خاصه كفار است و اصح آنكه عام دارند چه همه كس از هيبت آن روز به زانو درافتند
كُلَّ أُمَّةٍ
هر گروهى
تُدْعى
خوانده شوند
إِلى كِتابِهَا
به كتابهاى ايشان يعنى بصحائف اعمال ايشان و ايشان را گويند
الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ
امروز جزا داده خواهيد شد
ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
آنچه بوديد كه عمل مىكرديد
هذا كِتابُنا
اين است كتاب ما يعنى كتابى كه كرام الكاتبين را به نوشتن آن امر كرده بوديم
يَنْطِقُ
سخن گويد يعنى روشن سازد
عَلَيْكُمْ
بر شما عملهاى شما را
بِالْحَقِّ
به راستى بىزيادت و نقصان
إِنَّا كُنَّا نَسْتَنْسِخُ
به درستى كه ما نسخه گرفتيم
ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
آنچه بوديد كه كرديد در معالم آورده كه چون ملكين دفتر عمل ايشان به آسمان برند حق سبحانه ثابت سازد در ان نسخه هر چه ثوابى يا عقابى بر ان مترتب باشد و لغو و بيهوده را محو كند و گفتهاند استنساخ از لوح محفوظ است كه سال به سال نامه اعمال بنىآدم به ملائكه مىسپارند
فَأَمَّا الَّذِينَ
پس آنان كه
آمَنُوا
گرويدهاند به خدا و رسول ص و آنچه از نزديك او است
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و كردند عملهاى شايسته
فَيُدْخِلُهُمْ
پس درآرد ايشان را
رَبُّهُمْ
پروردگار ايشان
فِي رَحْمَتِهِ
در رحمت خود كه از جمله آن بهشت است
ذلِكَ
آن ادخال در رحمت خود
هُوَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ
آن است رستگارى آشكارا
وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا
و اما آنان كه نگرويدهاند ايشان را گويند
أَ فَلَمْ تَكُنْ آياتِي
آيا نبود كه آيات من
تُتْلى عَلَيْكُمْ
خوانده مىشد بر شما يعنى پيغمبران فرستادم تا آيتهاى كتاب ما بر شما مىخواندند
فَاسْتَكْبَرْتُمْ
پس شما تكبر كرديد و از ايمان بدان ابا نموديد
وَ كُنْتُمْ
و بوديد شما
قَوْماً مُجْرِمِينَ
گروهى شركآرندگان
وَ إِذا قِيلَ
و چون گفته مىشد نزديك شما كه اى قوم
إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ
به درستى كه وعده خدا بحشر و حساب و ثواب و عقاب راست است
وَ السَّاعَةُ لا رَيْبَ فِيها
و قيامت هيچ شكى نيست در ان
قُلْتُمْ ما نَدْرِي
مىگفتيد ما نمىدانيم كه
مَا السَّاعَةُ
چه چيز است قيامت
إِنْ نَظُنُّ
گمان نبريم بقيام ساعت
إِلَّا ظَنًّا
مگر گمانى از شما يعنى گمان ما آن است كه شما نيز گمان داريد به قيامت و يقين نيست شما را در ان
وَ ما نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ
و نيستم ما بىگمانان در ان يعنى ما را نيز يقينى نيست در قيام قيامت .