وَ ما كانَ لَهُمْ
و نباشد مر اين كافران را
مِنْ أَوْلِياءَ
هيچ دوستان و مدددهندگان كه بوقت عذاب
يَنْصُرُونَهُمْ
يارى كنند ايشان را
مِنْ دُونِ اللَّهِ
بجز خداى يعنى كسى نتواند كه عذاب ايشان بردارد غير از خداى و خداى از ايشان عذاب بازندارد
وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ
و هرك را گمراه سازد خداى
فَما لَهُ مِنْ سَبِيلٍ
پس نيست او را راهى به نجات و نجاح
اسْتَجِيبُوا
اجابت كنيد
لِرَبِّكُمْ
مر پروردگار خود را يعنى درپذيريد كه امر كرده از ايمان و توحيد
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ
پيش از آنكه بيايد
يَوْمٌ لا مَرَدَّ لَهُ
روز كه بازگردانيدن نيست مر او را
مِنَ اللَّهِ
از نزد خداى تعالى يعنى بوقوع آن حكم كرده و آن حكم باطل نمىشود
ما لَكُمْ
نيست شما را
مِنْ مَلْجَإٍ
هيچ پناهى و گريزگاهى
يَوْمَئِذٍ
آن روز
وَ ما لَكُمْ
و نيست مر شما را
مِنْ نَكِيرٍ
هيچ انكارى در آنچه كرديد يعنى عملهاى خود را منكر نتوانيد شد چه كرام الكاتبين در صحائف نوشته باشند و اعضاء و جوارح شما نيز بر آن گواهى دهند
فَإِنْ أَعْرَضُوا
پس اگر روى بگردانند مشركان از اجابت دعوت
فَما أَرْسَلْناكَ
پس ما نفرستاديم ترا
عَلَيْهِمْ
بر ايشان
حَفِيظاً
نگاهبانى كه از عمل بد ايشان را نگاهدارى
إِنْ عَلَيْكَ
نيست بر تو
إِلَّا الْبَلاغُ
مگر رسانيدن احكام و تو رساينده
وَ إِنَّا إِذا أَذَقْنَا الْإِنْسانَ
و به درستى كه ما چون بچشانيم كافران را يعنى بدهيم
مِنَّا
از نزديك خود
رَحْمَةً
صحت و تو نگرى
فَرِحَ بِها
خوش شود بدان و شادى كند
وَ إِنْ تُصِبْهُمْ
و اگر برسد ايشان را
سَيِّئَةٌ
بدى چون مرض و فقر و محنت
بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ
بهآنچه پيش فرستاده است دستهاى ايشان از اعمال ناشايسته
فَإِنَّ الْإِنْسانَ
پس به درستى كه انسان يعنى كافر
كَفُورٌ
سخت ناسپاس است و ناگرونده و مىشايد كه مراد از انسان جنس مردمان باشد و اغلب ايشان آنانند كه نعمت را فراموش كنند و محنت را بزرگ شمرند امام ابو منصور ماتريدى رح فرموده كه كفران مؤمنان آنست كه ترك شكر كنند -
لِلَّهِ
مر خداى را است
مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
پادشاهى آسمانها و زمينها
يَخْلُقُ ما يَشاءُ
مىآفريند آنچه مىخواهد
يَهَبُ
بخشد
لِمَنْ يَشاءُ
هرك را خواهد
إِناثاً
دختران بىپسران چون لوط عليه السلام
وَ يَهَبُ لِمَنْ يَشاءُ
و مىبخشد هر كه را اراده كند
الذُّكُورَ
پسران بىدختران چون ابراهيم عليه السلام .