صِراطِ اللَّهِ
آن راه خداى است
الَّذِي لَهُ
آن خداى كه مر او را آيتها است
ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
آنچه در آسمانها و زمين است
أَلا إِلَى اللَّهِ
بدانيد كه بسوى خداى تعالى
تَصِيرُ الْأُمُورُ
بازگردد كارهاى خلائق در آخرت و نزد محققان بازگشت همه امور در همه اوقات و احوال به حضرت اوست و بارتفاع حجب و وسائط مشاهده اين معانى دست دهد نظم
صورت كثرت حجب وحدت است * غيبت ما مانع نور حضور
ديده دل بازگشا و ببين * سر الى اللّه تصير الامور
سورة الزخرف
مكية و هى تسع و ثمانون آية
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - حم
حروف مقطّعه براى تنبيه و اعلام است تا سامع را از خواب غفلت برانگيزاند و قول ثعلبى كه در لغت قدوه است تأييد اين سخن مىكند آنجا كه فرموده حروف تهجى براى تنبيه آيد در معرض الا پس اينجا حا و ميم تنبيه بر استماع كلام اعظم است و در كشف الاسرار آورده كه حا اشارت است بحيات حق و ميم بملك او و قسم ياد مىكند بحيات بىزوال و ملك بىانتقال
وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ
و به قرآن روشن و هويدا بدلائل اعجاز يا روشنكننده احكام شرع و آشكارا سازنده طرق هدايت جواب قسم چيست
إِنَّا جَعَلْناهُ
به درستى كه ما فرستاديم اين كتاب را
قُرْآناً عَرَبِيًّا
قرآنى بلغت عرب
لَعَلَّكُمْ
تا شايد شما كه تازىزبانيد
تَعْقِلُونَ
دريابيد معانى آن را يا فهم كنيد صحت نبوت محمد را عليه الصلاة و السلام يا آنچه مشاهده كنيد درو از آثار فصاحت و سلاست و اطوار بلاغت و جزالت
وَ إِنَّهُ
و بتحقيق كه قرآن
فِي أُمِّ الْكِتابِ
در اصل همه كتاب سماوى يعنى در لوح محفوظ كه ايمن است از تغيير
لَدَيْنا
نزديك ما
لَعَلِيٌّ
هر آئينه بزرگوار است
حَكِيمٌ
محكم كرده شده كه درو تناقض نيست يا ناسخ است كه رقم نسخ برو كشيده نشود
أَ فَنَضْرِبُ
آيا باز زنيم يعنى بازداريم
عَنْكُمُ الذِّكْرَ
از شما قرآن را
صَفْحاً
بازداشتنى
أَنْ كُنْتُمْ
بهآنكه شما هستيد
قَوْماً مُسْرِفِينَ
گروهى شركآرندگان يعنى بهآنكه شما اعراض كنيد از قرآن و تكذيب او نمائيد ما وحى خود را باز نخواهيم داشت بلكه پياپى خواهيم فرستاد الزام حجت را و در تبيان گفته كه بسبب شرك شما قرآن را به آسمان نخواهيم برد چه دانستهايم كه زود بيايند قومى كه بدان بگروند و به احكام آن عمل نمايند .