ما يُجادِلُ
جدال نكنند و طعنه نزنند
فِي آياتِ اللَّهِ
در آيتهاى خداى تعالى بعد از آنكه تنزيل آن محقق شد
إِلَّا الَّذِينَ كَفَرُوا
مگر آنان كه پوشيدند حق را
فَلا يَغْرُرْكَ
پس بايد كه فريب ندهد ترا
تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلادِ
گرديدن كافران در شهرهاى شام و يمن براى تجارت يعنى بدل درميار كه ايشان را مهلتى و فرصتى هست جهت آنكه عاقبت كار خاتمه روزگار ايشان بخسار و بوار خواهد كشيد
كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ
تكذيب كردند پيش از قوم تو
قَوْمُ نُوحٍ
گروه نوح عليه السلام
وَ الْأَحْزابُ
و تكذيب كردند گروهى چند كه سپاه كشيدند بر روى رسل
مِنْ بَعْدِهِمْ
از پس قوم نوح عليه السلام مر پيغمبران خود را چون قوم عاد و ثمود عليه السلام
وَ هَمَّتْ كُلُّ أُمَّةٍ
و قصد كردند هر يك ازينها
بِرَسُولِهِمْ
به پيغمبر ع فرستاده شده بديشان
لِيَأْخُذُوهُ
تا بگيرند او را و هر ايذائى كه خواهند به دو رسانند
وَ جادَلُوا
و خصومت كردند با پيغمبران خود
بِالْباطِلِ
به سخنان بيهوده خود
لِيُدْحِضُوا
تا زائل گردانند و ناچيز كنند
بِهِ الْحَقَّ
بباطل خود سخن حق را كه متابعت آن واجب بود
فَأَخَذْتُهُمْ
پس گرفتم ايشان را و هلاك كردم به مكافات آن
فَكَيْفَ كانَ
پس چگونه بود
عِقابِ
عقوبت من ايشان را
وَ كَذلِكَ
و چنانچه واجب شده بود عذاب بر مكذبان امم ماضيه
حَقَّتْ
واجب شده است
كَلِمَةُ رَبِّكَ
حكم پروردگار تو به عذاب و عقاب
عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا
بر آنها كه كافر شدهاند از قوم تو
أَنَّهُمْ
به سبب آنكه ايشان
أَصْحابُ النَّارِ
ملازمان دوزخاند يعنى مستوجب عذاب آن جهانى نيز هستند و اگر قوم تو از عبادت حق روى بگردانند زيانى بملك وى نمىرسد زيرا كه پرستنده و ثناگوينده او بسياراند از خواص مخلوقات و از جمله ايشان
الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ
آنان كه برمىدارند عرش را و حمله عرش اشراف ملائكهاند در كشاف آورده كه حق سبحانه جميع فرشتگان را مىفرمايد تا صبح و شام از روى اجلال و اكرام بر حمله عرش سلام مىكنند
وَ مَنْ حَوْلَهُ
و آنان كه گرداگرد عرش انداز كروبيان كه طواف مىكنند و ايشان را طوّافان مىگويند و ايشان هفتاد هزار صفاند عرش را در ميان گرفته و بشوق و ذوق
يُسَبِّحُونَ
تسبيح مىگويند تسبيح مقترن
بِحَمْدِ رَبِّهِمْ
بستايش پروردگار ايشان يعنى خداى را ذاكراند بمجامع ثنا از صفات اجلال و اكرام در معالم از شهر بن حوشب نقل مىكند كه حمله عرش هشتاند چهار مىگويند سبحانك اللهم و بحمدك لك الحمد على حلمك بعد علمك و چهار ديگر مىگويند سبحانك اللهم و بحمدك لك الحمد على عفوك بعد قدرتك و گويا ايشان به نسبت كرم الهى با ذنوب بنىآدم اين كلمات مىگويند
وَ يُؤْمِنُونَ بِهِ
و مىگروند به پروردگار خود
وَ يَسْتَغْفِرُونَ
و آمرزش مىخواهند از خداى
لِلَّذِينَ آمَنُوا
براى آنان كه گرويدهاند و مىگويند
رَبَّنا
اى آفريدگار ما .