و يا وجه باطل بودن وضو اين است كه چون شخص اعتقاد به باطل بودن و حرام بودن چنين وضويى داشته ( چون معتقد بوده كه استعمال آب ضرر دارد ) ، پس نمىتوانسته قصد قربت داشته باشد ، و به فرض كه بتواند با قصد قربت چنين كارى كند ، چنين فعلى مقرّب نيست ، نه به جهت اينكه در واقع حرام است ، بلكه به اين جهت كه فعلى كه با عنوان تجرّى انجام شود همانند معصيت حقيقى ، بنده را از ساحت مولى دور ، و مانع تقرّب به سوى مولا است . صاحب مستمسك « 1 » اين وجه را پسنديدهاند .
ولى انصاف اين است كه هيچكدام از اين دو وجه نمىتواند باطل بودن وضو را اثبات كند .
اما وجه اوّل ، زيرا به مجرد اينكه شخص خيال كند استعمال آب ضرر دارد ، باعث نمىشود كه ما او را بدون آب و غير متمكّن از استعمال آب فرض كنيم ، بلكه او خيال مىكرده تمكّن ندارد ، نه اينكه واقعاً تمكّن نداشته ؛ - مانند كسى كه در واقع مستطيع است ولى نمىداند كه مستطيع است ؛ يا كسى كه مىتواند ايستاده نماز بخواند ولى گمان مىكند توان آن را ندارد - چنين شخصى واقعاً مأمور به وضو است ، هر چند تا زمانى كه نمىداند ، معذور است .
هامش
( 1 ) . مستمسك العروة الوثقى ، ج 2 ، ص : 441 : « بل الظاهر البطلان ، بناء على استحقاق العقاب على التجرؤ . . . » .