تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ علم كلام ( به همراه تاريخ علم كلام جديد ) — صفحة تاريخ علم كلام 52

مساهمون:

صتاريخ علم كلام ٥٢
منقول هر دو بوده‌اند . 4 - امام غزالى در ابتدا از طريقهء اشعرى حمايت نموده ليكن در آخر بر اين عقيده شد كه طريقهء اشعريه فقط براى جمهور ناس خوب است ولى آن نه مشتمل بر اصل حقيقت است و نه از آن تشفى حقيقى حاصل مىشود و خلاصه آن دردى را دوا نميكند . 5 - بنابراين امام مشار اليه مسائل مربوطهء بعقايد را خارج از طريقهء اشعرى تشريح نمود و كتبى موافق اين مشرب و مذاق نوشته كه از جمله كتابهاى ذيلند : جواهر القرآن ، منقذ من الضلال ، مظنون صغير و كبير ، معارج القدس ، مشكاة الانوار . 6 - عقيدهء غزالى اين بود كه اسرار شريعت را بطور عام نميشود ظاهر ساخت و بنابراين او كتاب‌هائى را انتشار داد كه با عقيدهء اشاعره مطابقت داشت ، بر عكس كتبى را كه موافق مشرب و مذاق خاص خود تأليف نموده بود از اشاعت و انتشارشان خوددارى نموده و نسبت به آنها مخصوصا تأكيد كرد كه بطور عموم انتشار داده نشوند . 7 - نتيجهء آن اين شد كه امام موصوف عموما جزو اشاعره بشمار آمده و بدين جهت از علم كلام سلسله‌اى كه از قديم جريان داشت تغيير معتنابهى در آن روى نداد مگر اينكه فلسفه داخل كلام گرديد .

شهرستانى

بعد از امام غزالى علامه محمد بن عبد الكريم در اين روش شهرتى بسزا حاصل نمود ، چنان كه از زبان قوم به او « افضل » لقب داده شد . علامهء مشار اليه در سال 479 هجرى به دنيا آمد . فقه را پيش احمد بن خوافى تكميل نمود ، اصول را از ابو القاسم قشيرى فرا گرفت كه از مشاهير متصوفه بوده - است . دورهء كلام را خدمت ابو القاسم انصارى بپايان رسانيد . در سال 510 هجرى ببغداد رفت و سه سال در آنجا توقف نمود . در اينجا از او تشويق و قدردانى زياد به عمل آمد و وعظ و سخنانش گذشته از خواص در ميان عوام هم مقامى بس بلند و ارجمند به او داد .