توحيد
بايد دانست كه اعتراف بذات بارى ولى بطور اجمال در تمام مذاهب يافت مىشود و بنابراين اسلام چندان به اين مسأله فشار نياورده بلكه آنچه كه از مختصات اسلام بشمار مىآيد همانا توحيد و يكتائى خداست ، چه در سائر مذاهب يا اينكه توحيد از اصل نبوده و يا اگر بوده كامل و جامع نبوده است و بنابراين قرآن باربار اين را گوشزد كرده كه كفار از خدا انكار ندارند و آنچه كه اسباب وحشت آنهاست توحيد است :
إِذا دُعِيَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَ إِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا
( سوره مؤمن )
وَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ قُلُوبُ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ
( سوره زمر ) وقتى كه خدا به يكتائى خوانده مىشود شما منكر ميشويد برعكس شريكى براى وى قرار داده شود ايمان مىآوريد .
هنگامى كه خدا يگانه ذكر مىشود قلوب آنهائى كه منكر قيامتند سخت مشمئز ميگردد .
استدلال بر توحيد
حقيقت اين است وسائط و اسبابى كه ما را دلالت به خدا مىكند و وجود او را بر ما مسلم و يقينى جلوه ميدهد همانها گواه اين معنى هم هستند كه خدا يكى است و همتا ندارد . با تأمل و غور در نظام عالم اين مطلب معلوم ميگردد كه آن هر چند كثير الاجزاء يا كثير الافراد است ، اما همهء آنها بهم آميخته و يكى است . يعنى هر جزء آن با ديگرى بقدرى وابسته است كه همان يك وجود ميتواند آن را اداره كرده و راه ببرد كه موجد تمام آن پرزهها و اجزاء و محافظ