آيت است .
ناسخ و منسوخ ابن حزم : در سوره ى و الذّاريات دو آيه منسوخ است :
اوّل آيت بيستم « وَفِي أَمْوالِهِمْ حَقٌّ - الخ » منسوخ است بآيت زكات . دوّم آيت پنجاه و چهارم « فَتَوَلَّ عَنْهُمْ - الخ » منسوخ است بآيت بعد « وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى - الخ » .
« وَالذَّارِياتِ - الخ » 1 طبرى : ابن كوّاء از علىّ عليه السّلام پرسيد : الذّاريات بچه معنى است ؟ فرمود : باد ، و هم از معنى « جاريات يسرا و حاملات وقرا و مقسّمات امرا » پرسيد ، فرمود : « مقسّمات امرا » فرشتگان هستند و « حاملات وقر » ابرها است ، « جاريات يسر » كشتى است كه بر آب روان است .
مجمع : بعضى گفتهاند : مقصود از « جاريات يسرا » ابر است كه بهر سر - زمينى به آسانى مىرود . و بعضى گفتهاند : مقصود ستاره هاى سيّاره ى هفت گانه هستند كه قمر و عطارد و زهره و غيره باشد كه به آسمان در حركت هستند و چون اين آفريده ها نشانه ى قدرت خداوندى است و نيز وسيله ى زندگى و سود مردم است به اينها قسم ياد كرده است . بعضى گفتهاند : معنى آيه اين است : سوگند بپروردگار ذاريات و جاريات - الخ چون به غير خداوند سوگند روا نيست . و از امام باقر و صادق عليهما السّلام نقل است : براى كسى سوگند به غير نام خدا روا نيست ولى خداوند بآفريدگان خود سوگند ياد مىكند .
كشف : بعضى گفتهاند : مقصود از همه ى اين جمله ها فرشتگانند چون از جمله ى آخر مقصود فرشته است پس سه جمله ى ديگر هم اگر منظور فرشته باشد مناسبتر است و چون اين جمله ها بوسيله ى فاى عطف وابسته بيكدگر شده است مناسب اين است كه هر يك بدنبال ديگرى وابسته به آن باشد و معنى چنين باشد : سوگند بفرشتگان كه بادها را بهر گوشه پراكنده مىكنند و ز ان پس ابرها را با خود مىبرند و پس از آن آنها را بهر سو روان مىكنند و آن گاه ميان مردم بشهرها تقسيمشان مىكنند . و مورد قسم جمله ى بعد است ، يعنى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 63
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٦٣