ابو الفتوح : هفت آسمان و راهها و سختى و شدّت نيز معنى كردهاند .
« لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ » 8 ابو الفتوح : يعنى سخن شما در باره ى محمّد و قرآن مختلف است كه مىگويند جادو است ، ديگرى گويد دروغگو است . يكى مىگويد شاعر است و نيز قرآن را افسانه ى گذشتگان گفتهاند و يكى تلقين شيطان گفته و ديگرى آموخته ى سلمان ناميده است . و بعضى گفتند : يعنى عقايد شما نسبت به پيغمبر مختلف است كه بعضى مؤمن و بعضى منكر و بعضى تصديق و دسته اى تكذيب مىكند و ديگرى شاك و دو دل هستيد .
« يُؤْفَكُ عَنْه - الخ » 9 مجمع : يعنى كسى از همه ى خيرات و خوبيها باز گردانده و بى بهره است كه از دين باز گشته و محروم است . بعضى گفتهاند :
اين جمله متوجّه بجمله ى جلو است و معنى اين است : اعراب براى حقّ سخن گوناگون دارند پس آنكس از حقّ و صواب منصرف و برگردانده شود كه او را از سخن حق بر گرداندهاند و بسخنان بيهوده خوى گرفته است .
فخر : اين آيه به چند صورت معنى مىشود : 1 - ستايش مؤمنين است يعنى از سخنان مختلف و بيهوده باز داشته مىشوند آنها كه باز داشته و منصرف از اين گونه سخنانشان مىكنند و بسخنان راست و درست رهبرى ميشوند 2 - اين آيه نكوهش كافران است كه آنهاى منصرف شده از پيغمبر آماده ى آن هستند و باز داشته از آن حضرت مىشوند 3 - از پذيرفتن رستاخيز آنهائى بكج مىروند كه كجشان كنند و بازشان دارند 4 - از پذيرفتن قرآن باز داشته و منصرفشان مىكنند آنهائى را كه آمادگى آن دارند .
كشف : هاى « عَنْه » بجاى جمله ى جلو « إِنَّما تُوعَدُونَ لَصادِقٌ » است ، يعنى آن كس از پذيرش آن وعده ى درست منحرف است كه در ازل منحرف شده باشد .
و گفتهاند : يعنى آن كس از حق بر مىگردد كه دروغ گفت و دعوت بنادرستى كرد .
حسينى : يعنى آنكه بسرنوشت و علم خدا محروم از ايمان بپيغمبر و قرآن
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 65
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٦٥