باشد البتّه او محروم خواهد بود ، بيت :
دلها همه مجروح و جگرها همه خون است
تا حكم ازل در حق هر كس چون است
« قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ » 10 طبرى : يعنى لعنت و نفرين بر كاهنان و غيب - گويانى كه دروغ و نادرست بهم مىبافند و به گمان خود چيزى مىگويند و آن را خوب و خوش نمايش مىدهند . قتاده گفته است : يعنى آنها كه يقين ندارند و مى - گويند : رستاخيز نداريم ، و نيز گفته است : يعنى آنها كه مرد گمان و ظنّ هستند و از گمان خود چيزى مىگويند . ابن زيد گفته است : آنها كه نسبت بميل خود بر پيغمبر دروغ مىبندند .
« يُفْتَنُونَ » 13 طبرى : در معنى اين جمله اختلاف است : 1 - ابن عبّاس گفت : يعنى به آتش مىسوزند 2 - مجاهد گفته است : يعنى مانند طلا كه در بوته سوخته مىشود تا خالص شود گرفتار آتش هستند . ضحّاك گفته است :
يعنى پخته مىشوند و هم دروغگو خوانده مىشوند . و بهترين معانى همين است كه بسوختن عذاب مىشوند چون اصل فتنه آزمايش است كه طلا را در بوته مى - گدازند تا خوب و بدش نمايان شود .
« آخِذِينَ ما آتاهُمْ - الخ » 16 طبرى : يعنى بواجبات دينى رفتار مىكنند و پيش از تعيين واجبات نكوكار و فرمانبر بودند .
مجمع : يعنى آنچه خوشى و بزرگوارى كه خداوند به آنها بخشيده دريافت مىدارند چون پيش از اين كه دوران زندگى و عمل بود نكوكار بودند .
« قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما - الخ » 17 كشف : كلمه ى « ما » صله و رابط است يعنى كمى از شب بخواب بودند . و در مقصود از آن اختلاف است : 1 - حسن بصرى گفته است : يعنى تا سحر بنمازند و آنگاه مشغول استغفار مىشوند 2 - قتاده گفته است : از نماز عشاء و خفتن بى خبر نمىباشند و بخواب نمىروند .
3 - و گفتهاند : يعنى ميان شام و خفتن نماز مىخوانند . 4 - در قسمتى از شب