يعنى قدرت و توانائى داديم مانند اين آيه « رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيراً » يعنى خدايا بتها بسيارى را گمراه كردند با اينكه بت گمراه نمىكند ولى پرستش آن وسيله ى گمراهى است 3 - مقصود از اين جمله اين است كه ما اين گونه آدمى را محكوم كرديم بتوانائى بر زشتى و او توانا و آماده ى زشتى و بدى است . و از على عليه السّلام نقل شده است كه پيغمبر فرمود : خداوند جاى هر آدمى را در بهشت يا جهنّم مىداند . آن حضرت عرض كرد : پس اميدى به عمل نيك خود نداشته باشيم ؟ فرمود چنين نيست و بايد شما كار خوب بكنيد كه هر كسى آمادگى دارد براى آنچه در اختيار او است و از بهر او آفريده شده است .
سخن ما : 1 - آيت چهارم « إِنَّ سَعْيَكُمْ - الخ » با چند سوگند يك حقيقت بمردم نشان داده شده است كه شما آدميان در فكر و كار خود و سود و زيان آن از هم گسيخته و پراكندهايد كه هر يك جورى فكر مىكنيد و راهى پيش مىگيريد و هدفى در كار خود داريد و دستاويزى براى خود پيدا مىكنيد كه حدّ مشتركى با هم نداريد و انديشه ى همكارى و هم زيستى در سر نمىپرورانيد .
2 - آيت 5 و 8 « فَأَمَّا مَنْ أَعْطى . . . وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ - الخ » در دنباله ى نشان دادن خوى آدمى به اين دو آيه او را به دو دسته تقسيم مىكند و راه نجات از اين بدخوئى و رستگارى را نشان مىدهد و هم موجب گرفتارى و بدبختى را كه اين پراكندگى فكر و كار ، روش مردم بخيل و بد رفتار و دروغ پندار است ولى اگر بخشندگى و پرهيزگارى بود و حقايق پذيرفته شد سرمايه ى تمدّن و همزيستى و هم آهنگى آدميان فراهم است .
3 - آيات 7 و 10 « فَسَنُيَسِّرُه ، لِلْيُسْرى . . . لِلْعُسْرى » پس از آنكه در آيات پيش مردم را به دو دسته تقسيم كرد به اين دو آيه ريشه و نتيجهء كار هر يك را نشان مىدهد كه اگر كسى راه راست پيش گرفت از سوى خداوند به او كمك مىشود چون براى خود و ديگران خوبى خواسته است پس همان فكر و كار خوبى او را تقويت مىكند چه او با انديشه و كارش در قدرت خدا هستند . و اگر كسى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 591
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٩١