الاعلى « . و عبد خير گفته است : من شنيدم عليّ عليه السّلام اين را خواند و فرمود » سبحان - الخ « 2 - يعنى پاك بدار نام خداى خود كه به چيز ديگر اين نام بگذارى و مثل مشركين لات و عزّى را خدا بدانى 3 - دور بدار از آنچه مشركين براى او مىگويند 4 - به پاكيزگى نام خداى خود به ياد آر كه با فروتنى و ناچيزى خود او را ياد كنى ، و مقصود از اسم تسميه است كه بجاى مصدر اسم گفته شده است 5 - يعنى به ياد پروردگار خود نماز بگزار كه در آن هنگام از ياد خدا غافل نباشى و با ترس و انديشه ى از خدا باشى . و بهتر اين معنىها همين است كه پاكيزه بدار نام خدا را از اينكه براى بتها و خداهاى مردم آن را به كار برى چون از پيغمبر و اصحاب بما رسيده است كه چون اين آيه را مىخواندند مىگفتند » سُبْحانَ رَبِّي - الخ « پس معلوم مىشود مقصود بزرگ داشت و پاكيزگى نام حقّ است .
مجمع : يعنى بگو « سبحان ربّي الاعلى » . و بعضى گفتهاند : يعنى از آنچه شايسته ى او نيست پاكيزه اش شمار كه صفات و افعال مذمومه باشد و معنى « الأَعْلَى » برترين قدرتها است كه هر كسى در برابرش بيچاره است .
ابو الفتوح نوشته : فرّاء گفت : با مقدر است بر اسم و التقدير « سبّح باسم ربّك » . تسبيح كن بنام خداى يعنى در تسبيح نام خداى بگو .
فخر : نقل شده است كه عائشه ديد عربى بيابانى پيشنماز چند عرب شده است و به نماز چنين مىخواند : « سبّح اسم ربّك الاعلى الَّذي يسّر على الحبلى فاخرج منها نسمة تسعى من بين صفاق و حشا أليس ذلك بقادر على ان يحيي الموتى الا بلى الا بلى » عائشه آنها راى نفرين كرد كه هرگز مردتان از سفر بر نگردد و زنانتان از سختى و فشردگى آسوده نشوند .
صافى : روايت است كه چون اين آيه نازل شد پيغمبر فرمود : در سجدهء نماز اين راى بخوانيد ، و چون « فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ » نازل شد فرمود : اين را در ركوع نماز بخوانيد .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 542
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٤٢