« وَالنَّازِعاتِ » 1 طبرى : 1 - سوگندى است از خداوند بفرشتگان كه جان آدمى از تن او مىكشند 2 - سوگند بستارگان است كه خود را از افقى به افق ديگر مىكشانند 3 - سوگند به كمانها است كه به سختى مىكشند و مقصود آن مردان جنگجوى در راه خدا هستند كه كمان خود را به سختى مىكشند 4 - مقصود نفس آدمى است كه در سينه مىپيچد . ولى حقّ اين است كه چون مقصود تعيين نشده است همه ى اين گونه چيزها مشمول سوگند باشند .
« وَالنَّاشِطاتِ » 2 مجمع : 1 - يعنى كمندها و مقصود جنگاوران است كه در راه خدا آنها را به كار مىبرند 2 - چون نشط بمعنى جذب و بسوى خود كشيدن است مقصود ملائكه است كه جان كافران به سختى مىكشند و همين معنى از عليّ عليه السّلام نقل شده است 3 - مقصود ملائكه است كه جان مؤمن را به آسانى مىگيرند چنان كه عقال و بند پاى شتر از آن مىگشايند . و فرّاء گفته است عرب مىگويد : « نشطت الحبل » يعنى ريسمان را بستم و « انشطت الحبل » يعنى آن را گشودم 4 - مقصود روح مؤمن است كه بهنگام مرگ با نشاط است كه به سوى آن ذخيره ها برود كه بآنگاه به او نشان مىدهند 5 - مقصود ستارگان است كه از افقى به افقى مىروند چنان كه مىگويند « حمار ناشط » يعنى الاغى كه از سوئى بسوئى ميرود .
« وَالسَّابِحاتِ » 3 ابو الفتوح : 1 - از علىّ عليه السّلام نقل است : مقصود ملائكه است كه جان مؤمنان چنان از تن بيرون كنند كه كسى را شناگر از آب در آرد و او را ساعتى به خود گذارد تا آسوده شود 2 - فرشتگانند كه چون اسبان تيز تك از آسمان فرود آيند 3 - مقصود اسبان تيزتك مجاهدين در جنگند چون « سابح » اسب تيزرو است 4 - مقصود ماه و خورشيد است كه چون شناگران در جنبشند چنان كه در آيت ديگر است « وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ » يعنى هر يك از ماه و خورشيد در فلكى شناگرند 5 - يعنى كشتيها كه بر آب چون شناگرانند .
« فَالسَّابِقاتِ » 4 مجمع : در اين كلمه نيز همان اختلافات است :
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 466
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٤٦٦