نه آن است كه صاحب كشّاف گفته . و واحدى هم كه كرامت را درست دانسته و نجوم و غيبگوئى را به اين آيه باطل دانسته است به ميل خود سخن گفته است و حقّ اين است كه آيه غيب را بطور كلَّى محدود به رسول نكرده است و بقرينه آيت جلو « إِنْ أَدْرِي أقَرِيبٌ - الخ » سخن از رستاخيز است و مقصود از غيب همان است كه كسى را از آن خبر نيست و اطَّلاع بر قيامت براى آن رسولى است كه مىآيد و آسمان مىشكافد چنان كه در قرآن است « يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ . . . وَنُزِّلَ الْمَلائِكَةُ » كه مىفهماند در آن هنگام فرشتگان مىآيند و البتّه خبردار هستند قيامت كى خواهد بود بعلاوه كه ممكن است جمله ى « إِلَّا مَنِ ارْتَضى - الخ » استثناى از « فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِه » نباشد و باصطلاح استثناء منقطع باشد و معنى چنين باشد : عالم الغيب كس را بر غيب مخصوص خود كه قيامت است آگاه نكند .
ولى آن رسول پسند خود را بوسيله ى نگهبانان از جلو و عقب نگهدارى مىكند تا از سوى آدميان و جنّيان به او آسيبى نرسد .
ابو السعود : مقصود اين است فقط آن كس را كه برسالت پسنديد براى آگاهى از بعضى غيبهاى وابسته برسالت او خبردارش مىكند . مثل آن غيبها كه معجزه و ثبت نبوّت او است و ثواب و عقاب اعمال در آخرت كه از متعلَّقات كار پيغمبرى است . ولى وقت قيامت و اطَّلاع از هنگام آن مربوط به كار پيغمبرى نيست . و اين آيه نمىفهماند كه هيچ غيب و كرامت و كشف درست نيست زيرا مرتبه ى كامل آگاهى بر غيب كه مختصّ پيغمبران است مانع از اطَّلاع بر مراتب نازل و بعضى مكاشفات ساده براى دگر كسان نيست ، و آن غيب كامل فقط براى رسول است و كس براى ديگرى ادّعا نمىكند و مراتب ساده و نازل و مكاشفه را هم آيه نمىفهماند كه براى ديگران نيست .
« لِيَعْلَمَ » 28 ابو الفتوح نوشته : تا بداند . قتاده گفت : يعنى محمّد بداند . مجاهد گفت : مكذّبان بدانند كه رسولان خداى رسالت و پيغامهاى او بگذاردند و در او هيچ خلل نكردند .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 381
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٨١