و اگر وارسى كنيد مىدانيد كه اجل خداوندى و سرنوشت تأخير نمىشود ، پس چنين قدرت را بايد پرستيد و فرمانبرى كرد .
3 - بقيّه ى آيات تا « سُبُلًا فِجاجاً » آيت 20 همگى يادآورى نعمت و قدرت حقّ است تا مردم آن زمان و ديگران بينديشند و دريابند كه بايد بچنين قدرتى تسليم شوند .
4 - آيت 23 « لا تَذَرُنَّ وَدًّا - الخ » كه نام چند بت مخصوص اعراب به ميان آمده است شايد اصل گفتار آن مردم نباشد و نقل بمعنى و براى نمونه و مثال نام آنها برده شده است و معنى چنين باشد : مردم پيشوا و سرمايه دار با ديگران گفتند : دست از خدايان خود بر نداريد و آنچه مانند شما عربها داشتند و نامى بمانند شما براى آنها معيّن كرده بودند چنان كه شما ود و سواع داريد آنها نيز بتهائى بنامهاى مخصوص داشتند كه بيكدگر سفارش مىكردند : دستبردار از آنها نباشيد . و با اين احتمال در معنى اين اسمها اعتراض امام فخر وارد نخواهد بود كه گفته است : آن بتها بطوفان نابود شد چون نوح آنها را با خود بكشتى نبرد پس چگونه بدست اعراب افتاد ؟ و نيز احتياجى بنقل مجمع البيان نخواهد بود كه پس از طوفان به زير خاك ماند تا شيطان براى اعراب از خاك بدر كرد .
5 - آيت 27 جمله ى « لا يَلِدُوا إِلَّا فاجِراً - الخ » كه نوح به خدا ناليده است و گفته است : فرزند اين مردم جز بيدين و بدكار نخواهد بود شايد بروش مثل مشهور عرب است « لا يلد الحيّة الَّا الحيّة » يعنى مار جز بچه مار نزايد و نوح خواسته است بگويد : محيط تربيت اين مردم جورى است كه هرگز كسى لايق تربيت در ميانشان نخواهد بود و به اين اندازه خون و نژاد فاسد و نالايق است كه گويا آنچه در بچه دان زنها درست مىشود فاجر و بيدين درست مىشود كه بهنگام زادن چنين آدمى مىزايد .
6 - آيت آخر جمله ى « دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً » شايد مقصود خانه ى نوح
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 367
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٦٧