لايق او نيست كه صفات آفريدگان او است روايت شده است كه چون اين آيه نازل شد پيغمبر فرمود : اين را در ركوع نماز خود بگوئيد .
كشف الاسرار : به پاكى ياد كن و به بىعيبى ستاى نام خداوند خويش آن بزرگوار . و هم گفته است : كلمه ى اسم زيادى است يعنى براى او نماز بگزار و از آنچه لايق او نيست پاكش بدار . ابو الفتوح : آيه دليل است بر آنكه اسم نشايد تا مسمّى باشد اگر چنين بودى اضافة الشّئ الى نفسه بودى .
تفسير نفحة الرّحمان : گفتهاند : مراد باسم مسمّى است .
تفسير روح البيان : يعنى پاكيزه شمار خدا را به ياد اسم او كه بزرگ است به اين جور كه بگوئى سبحان اللَّه براى پاكيزگى و دورى او از تهمت و سخن خود به او نسبت دادن و براى شكر وحى و الهام كه به تو كرده است . پس به اين معنى مفعول سبّح محذوف است و باء براى استعانت است مثل ضربته بالسّوط يعنى بوسيله ى تازيانه زدم .
سخن ما : 1 - اين سوره با كلمات مفرد شكننده و كوبنده آغاز مىشود و تا سى و هفت آيه به همان سبك بهتآور و حيرتزاى خود رستاخيز در جلو چشمها مىدارد و گذشته هاى دردناك ملَّتهاى پيشين و آن ساعت دردناك مرد بيخردى كه انديشه ى آينده ى خود ندارد و در برابر حقّ مىآيد و هرزه درآيى مىكند به ياد مىدهد كه چگونه به آتش درونى خود مىسوزد .
2 - آيت 18 « يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ - الخ » اشاره است باصطلاح مشهور در فلسفه ى قديم « الحوادث عند الاوائل ثابتات باقيات » كه چون از شرايط مادّى و خواصّ زمانى و مكانى بيرون شديد و شما را در معرض شهود و نمودارى در آورند همه ى گذشته و آينده ى خود بجلو چشم مىبينيد . و لازم نيست كه عرضه در پيشگاه خدا باشد چون نسبت به آن مقام پوشيدگى نيست تا نياز بعرضه و نمايش باشد چه ممكن است مقصود از « تُعْرَضُونَ » دوران برداشتن موانع زمانى و مكانى باشد و تمام شدن شرائط مادّى و هنگام رسيدن كشت و ميوه ى دوران زندگى
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 351
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٣٥١