منافقين است يعنى با اينهمه نشانه ها از راه درست بكدام سوى منحرف و كج مىشوند ؟ و بعضى گفتهاند : يعنى چگونه دروغ مىگويند ؟
« لَوَّوْا » 5 كشف : با تخفيف واو خواندهاند و با تشديد واو قرائت عموم است كه بمعنى زيادى سر جنباندن است .
« وَلكِنَّ الْمُنافِقِينَ - الخ » 7 حسينى نوشته : نظم :
خواجه پندارد كه روزى او دهد
لا جرم بر اين و آن منّت نهد
ز آن سببها او يكى شد پس اگر
كم شود هستند اسباب دگر
حكم روزى بر سببها مىنهد
بىسببها نيز روزى مىدهد
« لا تُلْهِكُمْ - الخ » 9 مجمع : 1 - يعنى مال و فرزند شما را از نماز واجب باز ندارد 2 - ابو مسلم گفته است : مقصود همه ى فرمانهاى خداوندى است 3 - مقصود شكر نعمت صبر بر مصيبت ، رضاى بقضاء است .
« رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي - الخ » 10 مجمع : گفتهاند : براى تهديد و جلوگيرى از نگاهدارى و مضايقه ى حقّ فقراء آيتى از اين سختتر در قرآن نيست . . و مقاتل گفته است : اين آيه براى منافقين است و مقصود از « الَّذِينَ آمَنُوا » در اول آيه آن مردم است كه به زبان خود را مؤمن ناميدند و « مِنَ الصَّالِحِينَ » يعنى منافق نمىبودم و از مؤمنين مىشدم . ابن عبّاس گفته است : روى سخن با مؤمنين است و مقصود از « مِنَ الصَّالِحِينَ » مؤمنين فرمانبردار است .
« أَكُنْ » 10 مجمع : با جزم قرائت شده است تا عطف باشد بر معنى و موقع « فَأَصَّدَّقَ » كه در معنى « اخّرني و اصدّق » مىباشد و فعل مضارع در جواب امر است و مجزوم و « اكون » با نصب قرائت ابو عمرو است تا عطف بر لفظ « اصدق » باشد و نتيجهء معنى تفاوت نكند .
« بِما تَعْمَلُونَ » 11 مجمع : با ياء به صيغه ى غايب قرائت شده است به اعتبار آن نفوس كه كلمه ى « نفس » نشانه ى آن است ، و بتاء به صيغه ى خطاب قرائت عموم است چون روى سخن با مردم است .