فرمود چون در اختيار گرفت و بگفته ى شيعه بفاطمه عنايت فرمود و يا بگفته ى ديگران چنان كه از امام فخر نقل كرديم بمصارف خانواده و لوازم جنگ به كار مىبرد .
و آيت بعد ظاهر است در آنچه بدست آمده است ولى نه با شرط « فَما أَوْجَفْتُمْ » و مشمول غنائم جنگى است و هر آنچه از مردم آباديها بدست آيد و معلوم است كه بوسيله ى جنگ است چون بآيت جلو آنچه بى جنگ باشد گفته شده است و پس از آن به اختيار پيغمبر ( ص ) گذارده نشده است بلكه براى آن مصرف معيّن شده است كه « فَلِلَّه وَلِلرَّسُولِ - الخ » . و چون در اين آيه براى خدا مصرف معيّن شده است شايد بتوانيم بگوئيم اين كلمه « فَلِلَّه » ظاهر است در آنچه سوى خدا و وابسته به خدا است غير از پيغمبر و فقير و خويشاوند و يتيم و ابن السبيل كه اينها نيز وابسته و سوى خدا هستند ولى چون آدمند و خود مىتوانند تصرّف كنند بآشكار نام برده شدهاند ولى دگر چيزهاى غير آدمى سوى خدا و منسوب به خدا هم از آن سهمى دارند كه كلَّيّه ى خيرات و مبرّات است و كلمه ى « فَلِلَّه » خلاصه ى از همه ى اين گونه مصارف است و البتّه آن روز از اين سرمايه ها براى ابزار جنگ و كمك به كارهاى همگانى مىشده است و مردم آن كلمه را شايد بجاى همه ى اين مصارف مىفهميدهاند . بعلاوه كه اين كلمه در اوّل جمله شيوائى و بلاغت خاصّى دارد كه شايد مىخواهد بفهماند : مصارف غير از اين نامبردگان لازمتر است و مقدّم چون اشخاص ممكن هست از راهى براى خود چيزى فراهم كنند امّا براى مصارف عمومى راهى جز اين اموال نيست كه راه خدا است و مقدّم است .
3 - جمله ى « كَيْ لا يَكُونَ دُولَةً - الخ » مىفهماند : سرمايه هاى مردم اين آباديها را به اين كسان بخش كنيد تا اين سرمايه ها در دست سرمايه داران نماند كه از دست هريك بدست ديگرى برسد و هميشه ويژه ى آنها باشد . پس معلوم مىشود اين دستور بخش براى نماندن سرمايه بدست سرمايه دار است و اگر بتوانيم علَّت منصوص را در غير موضوع حكم تعميم دهيم يعنى بگوئيم چون دست بدست گشتن سرمايه بدست سرمايه دار از نظر دين ناپسند است پس حكم
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 238
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٣٨