او است كه آسمان و زمين بفرمانش بجاى ايستاده است و پس از آنكه شما را از دل زمين آواز كنند ناگهان همگى بيرون آئيد
26 [ پس ] آنها كه در آسمانها و زمين هستند بفرمان اويند و به پيشگاه او خاضعند
27 و همو است كه آغاز آفرينش مىكند و سپس برش ميگرداند و آن [ بر گرداندن از اين آفريدن ] بر او آسانتر است و بىاهميّت تر چون براى او است و به فرمان او است برترين مثل و نمونه و صفت كه در آسمانها يا در زمين باشد و او است چيره و برتر و داناى درست كار .
سخن مفسّرين : مجمع : اين سوره جملگى بمكّه نازل شده است . حسن بصرى گفته است آيت « فَسُبْحانَ اللَّه حِينَ تُمْسُونَ » تا آخر بمدينه نازل شده است و بقيّه بمكّه ، و شماره ى آيات آن شصت است و بعضى 59 آيه گفتهاند .
« الم » حسينى : از ابن عبّاس نقل است كه هر يك از اين حروف اشارت بيكى از صفات خدا است كه ثناى او كنند چنان كه الف كنايت است از الوهيّت ، و لام از لطف ، و ميم اشارت بملك است ، و گفتهاند : الف اشاره به اللَّه است ، و لام بجبرئيل ، و ميم بمحمّد . يعنى خدا بوسيله ى جبرئيل به محمّد صلى اللَّه عليه و آله وحى كرد .
فخر : چون در اوّل اين سوره إخبار از غيب است و غلبه ى دولتها ، به اين حروف مقطَّع آغاز شده است تا شنونده از خود بى خبر نباشد و چيزى بر خلاف عادت بشنود و فكر خود را فراهم كند كه همگى مطلب را به خوبى دريابد .
تأويلات كاشانى : يعنى ذات احديّت با صفات علم و مبدئيّت چنين اقتضا كرد كه « غُلِبَتِ الرُّومُ - الخ » .
روح البيان : در تأويلات نجميّه گفته است : الف اشارت است به الفت و انس خوى مؤمنين با يكدگر ، و لام بلؤم و دون همّتى كافران ، و ميم اشارت به مغفرت خداوندى است كه مؤمنين به اهل كتاب الفت و انس دارند چون با اينكه آنها كافرند براى داشتن كتاب به آنها انس دارند و كافران لئيم هستند چون با
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 93
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٩٣