اين اوقات نماز بخوانيد ، و جهت محدود شدن نماز به اين اوقات و ركعات براى اين است كه در صبح و ظهر و عصر و مغرب و عشا هفده ركعت نماز خوانده مىشود كه هر ركعت در برابر يك ساعت از عمر شمرده مىشود و بعد از عشاء تا صبح پس از هفده ساعت هفت ساعت تا بيست و چهار ساعت ميماند براى خواب و آسايش پس چنان است كه آدمى به خواندن هفده ركعت در اين اوقات دوره ى زندگى در عبادات است .
« وَكَذلِكَ تُخْرَجُونَ » 19 مجمع : با صداى جلو تاء و صداى بالاى راء به صورت مجهول خوانده شده است و در آيت جلو نمازهاى شب باسم تسبيح ناميده شده است چونكه آدمى بشب در برابر بدىها است بايد خدا را از هر بدى به دور بداند و تسبيح كند و چون در روز احوال و افعال مختلف دارد بايد خدا را حمد بر آن احوال كند از اين روى نمازهاى روز باسم حمد ناميده شده است .
« وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً » 21 كشف : گفتهاند : « مودّة » يعنى رابطه ى زن و مرد در دوره ى جوانى . و « رحمة » رابطه ى روزگار پيرى . ابن عبّاس گفت : مودّت با بزرگها است و رحمت با كوچكها و صغار .
فخر : بعضى گفتهاند : محبّت يعنى آن رابطه ى احتياج شخص به طرف مقابل خود ، و رحمت حال احتياج طرف مقابل به شخص .
« وَاخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوانِكُمْ » 22 كشف : وهب بن منبّه گفته است : همهء آدميان بهفتاد و دو زبان سخن ميگويند كه نوزده زبان اولاد سام است و هفده زبان اولاد حام است و سى و شش زبان اولاد يافت است ، و مقصود از اختلاف الوان بعضى گفتهاند رنگهاى نژادهاى مختلف است و بعضى گفتهاند : يعنى با اينكه همه را بيك صورت آفريد در هر يك چيزى آفريد كه چهره ى او از ديگرى جدا است و شناخته مىشود و بهم آميخته نميشوند .
فخر : « اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ » يعنى اختلاف صداها كه بسيارى از مردم بيك زبان سخن ميگويند و هر يك از ديگران شناخته مىشود .
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 96
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٩٦