اين آيه نازل شد « الم غُلِبَتِ الرُّومُ » بفتح غين يعنى روم چيره شد ، و ابن حاتم نقل كرده است كه چون دولت ايران روم را شكست داد هنوز پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله در مكّه بود ، اعراب گفتند : با اينكه مردم روم ميگويند : داراى كتاب آسمانى هستند از ايرانيها شكسته شدند پس شما هم كه ميگوئيد پيغمبرتان كتاب آسمانى دارد مانند روميها از ما شكسته خواهيد شد . اين آيه نازل شد با ضمّ و صداى جلو غين يعنى روميها مغلوب شدند ولى پس از چندى غالب خواهند شد ، و بروايت اوّل ياى « يغلبون » با فتح و صداى بالا بايد تلفّظ شود يعنى پس از چندى رومىهاى غالب بر ايران ، مغلوب مسلمين خواهند شد .
ترجمه : بنام خداى بخشنده ى بر درستكاران و مهربان بر همگان . 1 الم
2 مردم روم در نزديكى اين سرزمين شكست خوردند
3 و به زودى پس از چندى چيره ميشوند
4 چه از گذشته و آينده فرمان فرمان خداوند است و به آن روز كه بيايد مؤمنين شاد به يارى خداوندى ميشوند كه يارى از او است
5 چه او هر كه را ميخواهد يارى مىكند و او است برترين مهربانان
6 البتّه چنين وعده از سوى خدا است كه ديگرش نميكند ولى بيشتر مردم [ از وعده ى خداوند ] خبردار نيستند [ كه خلاف ندارد و ديگر نميشود ]
7 چه آنها نمودهاى زندگى را ميدانند و از پايان كار خود [ و قدرت خداوند ] بيخبرند و غافل
8 چرا با خود نمىانديشند [ تا غافل نباشند ] كه خداوند آسمانها و زمين و آنچه در آن ميان است بدرستى و عدالت و روزگارى نامبرده و معيّن آفريده است [ و بهنگام خود دمى پس و پيش ناشده جملگى را نابود مىكند ] و البتّه بيشتر مردم [ ويرانى آنها و ] ديدار پروردگار خود را باور ندارند
9 چرا [ اين منكرين ] در زمين گردش نميكنند تا ببينند دنباله ى كار مردم پيش از خود را كه نيرومندتر بودند و بيش از آنچه اينها آبادى ميكنند آنها زمين را زير و زبر كردند و آباد ، و پيغمبرهاشان دليل روشن برايشان آوردند و [ آنها نپذيرفتند و گرفتار شدند و البتّه ] خداوند به آنها ستم نكرد بلكه خود به خود ستم كردند
10 چون آنها كه با بدى سر و كار داشتند بد
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 91
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٩١