شكّى نيست بپاسخ گفتيد ندانيم رستاخيز چه باشد كه ما جز گمانى نبريم و يقينى نداريم
33 آنجا است كه بدى كارشان نمودارشان شود و آنچه مسخره كردهاند فراگيرشان گردد [ و بشنوند كه ]
34 امروز فراموشتان مىكنيم چنان كه شما بفكر چنين روز نبوديد و جايگاه تان آتش است و ياورى نداريد
35 چونكه نشانه هاى حقّ را بمسخره گرفتيد و خوشيهاى زندگى گولتان زد پس نه از آتش بيرونتان برند و نه عذرتان پذيرند
36 و ستايش [ نه براى بتها است كه ] براى پروردگار آسمانها و زمين است كه آفريدگار عالميان است
37 و در آسمانها و زمين بزرگوارى و برترى براى او است كه عزيز است و حكيم .
سخن مفسّرين : ابو الفتوح : شماره ى آيات اين سوره به حساب قارىهاى كوفه سى و هفت آيه است و به حساب مردم بصره و مدينه سى و شش است و قتاده و مجاهد گفتهاند : همه ى اين سوره بمكّه نازل شده است .
كشف : اين سوره را « سورة الجاثيه » و « سورة الدّهر » و « سورة الشّريعة » ناميدهاند . و معنى جمله ى اوّل سوره اين است : قرآن كلام خداى عزيز در انتقام و حكيم در تدبير است نه چنان كه منكرين پندارند : شعر است يا جادو و يا ساخته ى محمّد است و نيز نوشته : يعنى بحيات من ، به مهر من و دوستان من كه دوستان را عزّ دو جهان است اميد ديدار من .
« حم تَنْزِيلُ الْكِتابِ » 2 تأويلات كاشانى : يعنى سوگند بحقيقت وجود مطلق كه اصل هر پديده اى است و سوگند بمحمّد كه مظهر و وجود اضافى باصل كلّ است و كمال وجود است كه نامه اى فرستادهايم براى روشن كردن ايندو حقيقت .
حسينى : اين حروف مختصرى از اسمهاى خداوندى است : حاء يعنى حفيظ و حميد . ميم كنايه است از ملك و مجيد و هر دو مورد قسم است ، يعنى سوگند به حكم ازلى و ملك ابدى كه اين قرآن از نزد خدا فرود آمده است .
« وَما يَبُثُّ مِنْ دابَّةٍ » 4 « وَاخْتِلافِ اللَّيْلِ - الخ » 5 كشف نوشته : اظهار لطف خود مىكند در آفرينش همه ى جانوران و خاصّه آدميان . نعمت خود ، با
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 510
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥١٠