قانون منع بردگى خوب موفّق شد ولى غافل است از يوغ پول طلا كه روى گردن مردم گذارده شده است و به زودى طبقات مردم را برده و زر خريد خواهد كرد . پس ما به اين نتيجه رسيديم : از يهود تا كمونيست ربا خوارى و مرابحه كارى خلاف مصلحت بشر دانسته شده است و دين اسلام در برابر اين حكم عمومى بشرى ، خود براى جلوگيرى از ذخيره و بيكار بودن پول و رفع احتياج تاجر كم پول مسئلهى مضاربه را معيّن كرده است كه از هيچ جهت موجب ستم و تعطيل سرمايه و دست تنگى تاجر نباشد . اينجا مطلبى به ياد آمد :
آنچه بانگها بنام سود سپردهى پس انداز و سپردهى موقّت و غير آن بمردم ميدهند آيا همان رباى حرام است يا نه ؟ شايد بتوان گفت : اگر اين بانگها كه در برابر پول سپردهى مردم سودى كم به آنها ميدهند حدّ متوسّط سود معاملات خود را با اين سرمايه حساب كنند و مبلغى از آن را بعنوان حقّ السّهم سود معامله از سرمايههاى مردم به آنها بدهند . از همان مضاربهاى باشد كه فقها گفتهاند و ربا و ناروا نباشد .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 281 ]
وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيه إِلَى اللَّه ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ ( 281 )
ترجمه :
[ پس با خوددارى از ربا ] 281 بپرهيزيد ز سختى آن روز كه شما را بسوى خدا باز گردانند و زان پس هر كه هر چه كرده بود يابد و انجام شده بيند و بر كس ستم نشود .
سخن مفسّرين :
طبرى : سدّى و ابن عبّاس گفتهاند : آخرين آيت قرآن كه نازل شد اين آيه بود
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 593
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٩٣