و ابن جريج گفته است : ميگويند : پس از نزول اين آيه پيغمبر نه شب زنده بود و روز شنبه از خانه بيرون آمد و روز دوشنبه از دنيا رفت .
كشف نوشته است : مفسّران گفتند پسين آيت از آسمان اين آيت آمد : جبرئيل گفت آن را بر سر آيت دويست و هشتاد سورهى بقره بگذاريد و مصطفى بعد از آن هفت روز بزيست و گفتهاند هشتاد و يك روز . ابن عبّاس گفت : پسين آيت كه از آسمان فرود آمد اين بود و آخر سورة النّساء « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ » « و لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ » و مفسّران را خلاف است كه آخرتر كدام بود ابىّ بن كعب گفت : آخرتر « لقد جاءكم رسول » بود براء عازب گفت « يستفتونك » بود . سدّي و ضحّاك و جماعتى گفتند :
* ( وَاتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ ) * بود .
ابو الفتوح نوشته است : مفسّران گفتند : چون خداى تعالى اين آيه فرستاد كه گفت : « إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ يعنى تو و همهى مردم مىميريد رسول عليه السّلام گفت كاشكى تا من دانستم كه كى خواهد بودن ؟ خداى تعالى آيت « إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّه وَالْفَتْحُ » فرستاد رسول صلَّى اللَّه عليه و آله پس از نزول آيه و سوره يك سال ديگر بماند پس از آن خداى تعالى آيه فرستاد « لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ » الى آخرها و رسول عليه السلام پس آن ششماه بزيست آنگه بحجّ وداع رفت و در راه فرود آمد : « يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّه يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ » چون بازگشت در منصرف او ، بغدير خمّ برسيد فرود آمد كه : « يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ » چون پيغام بگذارد و قائم مقام فرود داشت چنانك شرحش بيايد در جاى خود انشاء اللَّه تعالى . و هم در آن منزل بود كه آيه آمد : « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ پس از آن هشتاد و دو روز برآمد آيت ربا بر آمد پس از آن اين آيه آمد : « اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيه إِلَى اللَّه » و اين آخرين است .
* ( وَاتَّقُوا يَوْماً ) * - 281 فخر : يعنى بوسيلهى كارهاى نيك آماده شويد براى مواجه شدن با آن روز و چون روز باقى نمىماند ولى سختى آن پايدار است و جلوگيرى از آن ممكن نيست مگر
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 594
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٩٤