و بحقّ وى كوشد و حظَّ خود در آن بيند . اين حال عارف است لا جرم ربّ العزّه به اين نواخت ، عظيم او را گرامى كرد و گفت : « فَإِنَّ اللَّه بِه عَلِيمٌ » .
سخن ما : 1 - آيت اوّل جملهى « لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ » جلوگيرى از تعصّبهاى عوام كه به خيال ارشاد جاهل يا تنبيه غافل يا امر بمعروف و نهى از منكر مردم را آزار مىكنند و يا دشنام ميدهند و پيوسته با بحث و جدل ، خود و ديگران را ناراحت دارند كه ممكن است اين عملشان خلاف دين باشد . در اوّل آيه بوسيلهى خطاب با پيغمبر وظيفهى مردم را معيّن مىكند كه راهنمائى حدّ معيّن دارد و نتيجهى آن مربوط بشما نيست و وابستهى به خود اشخاص است . 2 - تكرار و يادآورى مطالب گذشته است كه از ريا و پرداخت جنس بد خوددارى كنيد و رضاى خدا و مصلحت آفرينش را منظور كنيد نتيجهاش بشما ميرسد . 3 - آيت دوّم فقير مستحقّ زكات معرّفى مىشود كه آن روز اصحاب صفه بودند و پس از آنها امروز و براى هميشه بايد داراى اين خصوصيّات باشند تا مستحقّ زكات شوند چون الف و لام الفقراء براى استغراق است پس شامل عموم فقراء است و بوسيلهى جملهى بعد توصيف و تحديد شده است به فقير واحد شرايط معيّن و نتيجه چنين مىشود : زكات براى فقيرهائى است كه داراى اين خصوصيّات باشند . و با اين تعبير كه ما كرديم معلوم مىشود حال آنهائى كه از اين اموال استفاده مىكنند چگونه واجد شرط هستند و آيا در راه خدا از كار و كسب ممنوع شدهاند يا در راه شيطان و مفتخوارى ؟
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 274 ]
الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهارِ سِرًّا وَعَلانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلا هُمْ يَحْزَنُونَ ( 274 )
اسباب النزول سيوطى : ابن عبّاس گفت : على عليه السّلام چهار درهم داشت
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 576
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٧٦