ديگران ميخواهند بمردم دستور ميدهد .
سخن ما : عمدهى مفهوم از آيه همان است كه در ترجمه نوشتيم . و اگرچه مشهور نقل كردند كه جهت نزول آيه در موقع پرداخت جنس پست براى زكات بوده است ولى ظاهر آيه عام است كه پرداخت به فقير و انفاق بايد جنس پسند و بدردخور باشد نه آنچه براى خود نمىپسندند و يا در اضطرار آن را بپذيرند به فقير بدهند . و معلوم است كه اين حكم فرق ندارد در واجب كه زكات باشد و غير واجب و كليّهى بخششها . مطلب ديگرى كه ممكن است گفته شود تصور تكرار پى در پى است كه در اين آيات متوالى مردم بمفت خوردن و مفت دادن تشويق ميشوند ولى مطلب مهمتر و واضحتر از اين طرز فكر است . آيا آن وضع غارت و كشتار و جنگهاى عرب نه عمده از فقر و بينوائى بوده است ؟
البتّه يك عدّهى زياد فقير و بيچاره بودند و يك عدّه متمكّن و بتناسب وضع زندگى خود خوشگذران كه بفكر فقرا نبودند و اگر احسان و كرم ميكردند براى شهرت و ستايش بوده است كه شاعرى آنها را مدح كند و جايزه بدهند يا مهمان را پذيرائى كند كه در ميان قبايل برود و از آنها ستايش كند . اينجاست كه قرآن آنها را تربيت مىكند و همين است كه با تكرار و توالى اين مطلب را يادآورى مىنمايد كه از نظر تربيت و متمركز كردن در خاطرهها همه روز بگويند و بشنوند و بخوانند تا بانجام كار شايسته خوى بگيرند . چنان كه اين تمدّن و انسانيّت از همين روش توسعه يافت .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 268 تا 269 ]
الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ وَاللَّه يَعِدُكُمْ مَغْفِرَةً مِنْه وَفَضْلًا وَاللَّه واسِعٌ عَلِيمٌ ( 268 ) يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً وَما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الأَلْبابِ ( 269 )
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 559
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٥٥٩