سرايت كرده است و در حال حاضر جوانان مسلمان مىروند كه اين مبادى را بر وضع خودشان منطبق سازند و آن را در زندگى روزانهء خود استقرار دهند !
جوانان مسلمان بدون توجّه به علل و انگيزههاى اصلى و موجباتى كه ملّتهاى غرب را وادار به پيروى از اصول و مبادى جديد كرده است با شتابزدگى تمام به سوى آن مىروند !
اين جوانان بايد متذكر باشند كه قيام مسيحيت ؛ در آغاز امر رنگ رهبانيت و عزلت به خود گرفته بود ، و با زندگى عملى سازگار نبود ؛ سپس اوضاع و احوال شكل ديگرى به خود گرفت ؛ به اين معنى كه دستگاه كليسا به شكل حكومت استبدادى جبارى درآمد و تمام مظاهر استبداد در حكومت كليسا جلوهگر شده بود ! بدين سبب مارتين لوتر قيام كرد و بر ضد سلطه و سيطرهء كليسا قد برافراشت گو اينكه اين مرد انقلابى از قيامى كه نمود به هيچ وجه اصلاح سياسى يا ايجاد انقلاب و تغيير و تبدلى را كه مربوط به اين معنى باشد در نظر نداشت زيرا سياست و نظامات حكومت ، هيچگونه ارتباطى با اصول مسيحيت ندارد و با اينكه اين معنى روشن است بنابراين اگر در اين زمينه تتبعى به كار رود بايد از لوتر معذرت بخواهيم .
به هر حال ، عقيدهء شخصى من اين است كه لوتر هيچ وقت متوقع آن نبود كه نتيجهء قيام او چنين انقلاب فكرى جسورانهاى باشد ، و منتهى به تعداد مكتبهاى اخلاقى شود ؛ با اين حال تنها اثرى كه بر قيام او بار شد اين بود كه رابطهء وحدت را در هم كوبيد و رخنههاى تازهاى در جهان مسيحيت ايجاد كرد تا جايى كه هواخواهان و انصار و پيروان او دستجات و احزابى را به وجود آوردند كه حتى شمارهء تعداد و آمار صحيح آن براى هر متتبعى دشوار است !
مفخر شرق سيد جمال الدين اسد آبادى (فارسى) — صفحة 538
مساهمون: أحمد أمين
ص٥٣٨