ضمن تقديم اين سپاسگزارى بايد به عرض برسانم كه كسب اين افتخار مرا مغرور نساخته است و فراموش نمىكنم كه اين مجمع متشكل از اعضاى برگزيده و ممتازى است كه بيشتر از من تجربه اندوخته و در ميدان سياست گامهاى ثابتترى برداشتهاند و از آن گذشته ، براى حل مشكلات از من توانايى بيشترى دارند . با توجّه به اين مبانى ، ادعاى هدايت و رهبرى آقايان محترم را جسارتى فوقالعاده مىانگارم .
من هيچگاه نه در جمعيت و هيأتى قائد و رهبر بودهام و نه سربازى كه تابع سردارى باشد ، بلكه سراسر دوران حياتم را صرف مطالعه و تحقيق در حقيقت اسلام و درك فنون و رموز سياست و ادبيات مربوط به آن نمودهام ، از آن جايى كه به شدّت به اين موضوعات علاقمند بودهام تحت تأثير آن قرار گرفتهام و با توجّه به اين سوابق ارتباط و اتصال من با روح اصول و جوهر تعليمات اسلام به من بصيرت خاصى بخشيده است ، به طورى كه در پرتو آن به اين نتيجه رسيدهام كه اسلام حقيقتى جهانى است .
مادامى كه مسلمانان با قدرت كامل و نيروى تام اين روح را حفظ كنند خواهم كوشيد تا بتوانم از بصيرتى كه به دست آوردهام در روح خود نيرويى برانگيزم تا به وسيلهء آن ، شعلهء احساسات و تمركز اصول و مبادى اسلام را كه تنها ضامن تحقق بخشيدن به نتيجهاى كه مورد آرزوى ماست ، در قلوب شما برافروزد . . .
اسلام و مليت
يك حقيقت ثابت و مسلّمى وجود دارد كه هيچ كس نمىتواند در اصالت آن ترديد كند و آن حقيقت عبارت از اين است كه كليهء آمال بلند و سرمشقهاى عالى اخلاقى و هدفهاى علمى و نظامات سياسى كه اسلام حد و مرز آن را عادلانه رسم كرده است ، اثر محسوس و