شود و سرمايه نتواند به قدرى متراكم شود كه بر مولدان حقيقى ثروت حكومت كند . اين ايدهآليزم عالى و بلند پايه از آن كيش شما است ، گو اينكه اين ايدهآل شريف و رفيع نيازمند آن است كه از اوهام قرون وسطايى فقها و قضات آزاد شود .
از نظر روحانيت و معنويت بايد بگويم كه در حال حاضر ما در زندانى از افكار و هوسها زندگى مىكنيم و در طول اعصار و قرون ، تارهايى به دور خود تنيدهايم . از اين گذشته با كمال شرمسارى اين نكته را بايد اضافه كنم كه ما ، افراد نسل قديم ، نتوانستهايم نسل جديد را در برابر بحرانى كه احتمالًا دوران جديد ايجاد مىكند مجهز سازيم .
جامعهء ما به تمامه ، بايد به طور دقيق و كامل در طرز تفكرش تجديد نظر كند و آن را به صورتى درآورد كه بتواند به خوبى جوابگوى آرزوها و رغبتها و ايدهآلهاى تازهاش باشد . مسلمين سالهاست از تعمق و تدبر در اعماق حيات درونيشان بازماندهاند ، و كارشان به جايى رسيده كه ديگر نمىتوانند از حيات درخشان و زيبايى بهرهمند شوند و در نتيجه دچار اين خطر شدهاند كه به صورت نا جوانمردانه اى درصدد برآمدند كه با قواى معارض سازگارى كنند و بدينگونه به آنها فهمانده شده است كه نمىتوانند بر اين نيروها چيره شوند .
كسى كه بخواهد محيط نامطلوبى را تغيير دهد ناگزير بايد وجود ذهنى و محيط درونى خود را تغيير دهد . خدا وضع هيچ ملّتى را تغيير نخواهد داد مگر اينكه خودشان ابتكار تغيير و تبدل را در دست گيرند و در سايهء ايدهآل معينى محيط فعّاليتشان را روشن و منور كنند . بدون ايمان راسخ به استقلال فكر ، هيچ عمل و اقدامى انجامپذير نيست .
فقط ايمان است كه نظر ملل را متوجّه هدفشان مىسازد و آنها را از
مفخر شرق سيد جمال الدين اسد آبادى (فارسى) — صفحة 342
مساهمون: أحمد أمين
ص٣٤٢