ايجاد دولت مستقل پاكستان شود . در جلسهء كنفرانس اسلامى سال 1932 ميلادى كه به رياست اقبال تشكيل شد ، اقبال با كمال حزم و احتياط براى مسلمين شبه قاره برنامهاى طرح كرد كه اگر بخواهند زندگى شرافتمندانهاى مقرون به آزادى داشته باشند ، بايد آن را اجرا كنند ، وى گفت : « هرچند آن پديدهها ، فقط علايم اخطارى است از آمدن طوفانى كه احتمالًا سراسر هند و ديگر نقاط آسيا را فرا گيرد . اين طوفان نتيجهء اجتنابناپذير يك مدنيت سياسى كلى است كه انسان را يك شىء مىداند كه بايد استثمار شود و براى انسان شخصيتى قايل نيست كه تحت تأثير قواى خالص فرهنگى بتواند رشد كند و بزرگ شود . ملل آسيا موظف مىباشند عليه اين اقتصاد سودطلبانهاى كه اروپا آن را بر ملل شرق تحميل كرده است قيام كنند .
آسيا نمىتواند سرمايهدارى جديد غرب را با « اندى ويدوآليزم » يا آزادى عمل فردى بىبند و بارش درك كند .
اين كيشى كه شما نمايندهء آن هستيد ، براى فرد ارزش قايل است و او را موظف مىداند كه آنچه دارد در راه خدا و بشر انفاق كند . امكانات آن هنوز به پايان نرسيده است . اين كيش هنوز توانايى آن را دارد كه جهان تازهاى ايجاد كند تا در آن ، مقام و حيثيت اجتماعى بشر به وسيلهء طبقه يا رنگ و نژاد يا مقدار اجرت و مزدى كه مىتواند به دست آورد مشخص نشود ، بلكه شاخص تعيين حيثيت و مقام بشر ، نوع سلوك و زندگى وى باشد و در چنين محيطى فقير بتواند بر غنى ماليات تحميل كند و در چنين محيطى جامعهء بشرى بر اساس تساوى شكمها ، تأسيس نشود بلكه بر پايهء تساوى نفوس و ارواح تشكيل شود و در چنين جامعهاى يك فرد بىاصل و نسب بتواند با دختر پادشاه ازدواج كند و در چنين محيطى مالكيت شخصى به عنوان وديعه و امانت شناخته
مفخر شرق سيد جمال الدين اسد آبادى (فارسى) — صفحة 341
مساهمون: أحمد أمين
ص٣٤١