مىكردم . پس مردم از جرأت و جسارت عمر نسبت به رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - تعجب نمودند ، و آيهء شريفه نازل شد «
وَ لا تُصَلِّ عَلى أَحَدٍ مِنْهُمْ ماتَ أَبَداً وَ لا تَقُمْ عَلى قَبْرِهِ
؛ « 1 » ديگر هرگز به نماز ميت آن منافقان حاضر نشده و بر جنازهء آنها به دعا نايست » .
و پس از آن ديگر رسول خدا نماز خواندن بر منافقين را ترك كرد « 2 » .
مؤلّف : اين كه در خبر آمده : « مردم از جرأت و جسارت عمر در شگفت شدند » بايد گفت كه : ابراز چنين جرئتى از عمر نسبت به رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - منحصر به اين مورد نبوده بلكه در موارد ديگرى نيز تكرار شده است ، مانند جلوگيرى او از وصيت كردن رسول خدا و نسبت هذيانگويى به آن بزرگوار ، و گذشت كه در جريان صلح حديبيّه نيز نسبت به تصميم و عمل رسول خدا اعتراض نمود .
و عجب اين كه در آخر همين خبر آمده كه پس از وقوع آن ماجرا آيهء شريفه قرآن در تأييد و تصديق عمل عمر نازل گرديد ، و پس از آن ديگر پيغمبر - صلّى اللّه عليه و آله - بر منافقى نماز نخواند ، و با جعل اين مطلب خواستهاند خلاف او - عمر - را اصلاح كنند ، و ليكن درست گفته آن كه گفته : « انّ الكذوب لا حافظة له ؛ دروغگو حافظه ندارد » .
و در اين خبر نيز جعلكننده يادش رفته كه در اول خبر آمده : موقعى كه عمر پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - را به عقب كشيد ، به او گفت : آيا خداوند تو را از نماز خواندن بر منافقين نهى نكرده است ؟ و اين گفتار صريحى است در اين كه نزول آيه : «
وَ لا تُصَلِّ . . .
» قبل از اين جريان بوده ، و عمر تصوّر مىكرده كه عمل رسول خدا بر خلاف اين آيه است . و رسول خدا هم براى او روشن نموده كه نهى در آيه تنزيهى است نه تحريمى ؛ و ليكن سهل است ، در جايى كه امام نفهمد ، مأموم به طريق أولى نخواهد فهميد .
هامش
( 1 ) - سورهء توبه ، آيهء 84 .
( 2 ) - شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 3 ، ص 107 .