گرديد ، فرمود : او حق سكنى و نفقه از شوهرش طلب ندارد و دستور داد تا در منزل ابن امّ مكتوم ( اعمى ) عدّهاش را سپرى كند . و وقتى كه اين جريان را به عنوان دليل حكم آن مسأله براى عمر نقل كردند ، گفت : ما نمىتوانيم با خبر دادن يك زن از آيهء قرآن دست برداريم ، شايد او فراموش كرده باشد « 1 » .
مؤلف : مقصود عمر از آيهء قرآن ، اين آيهء مباركه است «
لا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَ لا يَخْرُجْنَ . . .
» « 2 » « و آن زنان را ( تا در عدّهاند ) از خانه بيرون مكنيد ، و نبايد بيرون بروند . . . » و ليكن توجّه نداشته كه : مورد اين آيه طلاق رجعى است ، و حكمتش هم اين است كه : «
لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذلِكَ أَمْراً
؛ « 3 » شايد خدا پس از ( طلاق ) كارى از نو پديد آرد » امّا زنى كه سه بار طلاق داده شده ، ديگر شوهرش حق رجوع به او و يا ازدواج با او را ندارد مگر اين كه با مرد ديگر ازدواج نموده طلاق بگيرد كه در اين صورت ، شوهر اول مىتواند با او ازدواج نمايد . بنابراين ، آنچه كه فاطمه بنت قيس از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - نقل كرده صحيح است و عمر دچار اشتباه شده است .
26 - اظهار ترديد عمر
( 1 ) و نيز بطور مسند از ابو سعيد خدرى نقل كرده كه مىگويد : عمر براى ما خطبه خواند و گفت : بسا من شما را از چيزهايى نهى كنم و در واقع به صلاح شما باشد ، و بسا شما را به كارهايى فرمان دهم و واقعا به ضرر و زيان شما باشد ، و آخرين آيهاى كه از قرآن نازل شده آيهء ربا بوده و رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - از دنيا رحلت نمود و خصوصيات آن را براى ما روشن نفرمود ، اينك شما در اين باره تنها آنچه را كه به حكمش يقين داريد عمل كنيد و از موارد مشتبه و مشكوك ، اجتناب نماييد « 4 » .
هامش
( 1 ) - تاريخ بغداد ج 3 ، ص 71 .
( 2 ) - سورهء طلاق ، آيهء 1 .
( 3 ) - سورهء طلاق ، آيهء 1 .
( 4 ) - تاريخ بغداد ، ج 14 ، ص 81 .