مهاجران به عمر گفتند : آيا فرزندان ما را به انجمن خود نمىخوانى همانگونه كه ابن عباس را مىخوانى ؟ عمر گفت : آن جوان پيران است كه زبانى پرسنده و دلى خردمند دارد . « 1 » ابن مسعود مىگويد : اگر ابن عباس به روزگار ما بود ، هيچكدام از ما با او همدم نمىشديم و چه نيكو شارحى است براى قرآن ، ابن عباس . « 2 » ابن مسروق هم مىگويد : اگر ابن عباس را مىديدم ، مىگفتم زيباترين مردم است و آنگاه كه خطابه مىگفت مىگفتم شيواترين مردم است و هنگامى كه سخن مىگفت ، مىگفتم ، داناترين مردم است . « 3 »
عثمان وى را امير الحاج كرد و او براى مردم سخن مىراند و سوره نور را تفسير مىكرد . مردى گفت : اگر اين سخنان را فارس و روم مىشنيدند ، هرآينه مسلمان مىشدند . « 4 » ابن عباس در جنگ افريقا حاضر بود و با پادشاه آنان گفتگو كرد . پادشاه به او گفت : سزاوار نيست مگر آنكه تو حبر ( دانشمند ) عرب باشى .
هامش
( 1 ) - مستدرك : 3 / 540 ، الاصابه : 4 / 125 ، ذخائر العقبى : 239 ، مجمع الزوائد : 9 / 277 ، فتح البارى :
8 / 565 ، المصنف صنعانى : 4 / 377 ح 8124 ، المعجم الكبير : 10 / 265 ح 10620 .
( 2 ) - الاصابه : 1 / 89 و 4 / 125 ، تذكره الحفاظ : 1 / 40 ، الاستيعاب : 1 / 372 ، الطبقات الكبرى :
2 / 366 ، تهذيب التهذيب : 1 / 540 ، سير اعلام النبلاء : 3 / 337 .
( 3 ) - الاصابه : 4 / 128 ، سير اعلام . . . : 3 / 351 ، انساب الاشراف : 3 / 30 ، البدايه و النهايه : 8 / 333 .
( 4 ) - الاصابه : 4 / 128 ، سبل الهدى و الرشاد : 11 / 124 ، سير اعلام : 3 / 351 ، انساب الاشراف : 3 / 30 ، البدايه و النهايه : 8 / 333 .