شمار كشتگان
مسعودى مىگويد : « سيزده هزار تن از ياران جمل و پنج هزار از ياران على كشته شدند . اين واقعه در يك روز روى داد . » « 1 »
هامش
هشام بن محمد مىگويد : امام ساز و برگ سفرش را به نيكوترين وجه فراهم نمود و مال بسيارى به وى پرداخت و همراه وى برادرش محمد بن ابو بكر و سى مرد و ده زن از اشراف بصره از دينداران همذان و عبد القيس فرستاد . اين زنان را به سان مردان عمامه بر سر گذاشت و در لباس مردان شمشير حمايلشان نمود و به آنان گفت : از زن بودنتان او را آگاه ننماييد و روى خود بپوشانيد و ( نگذاريد ) مردى نزديك وى شود و همينگونه با وى حركت كنيد . وقتى عايشه به مدينه رسيد به وى گفته شد : مسير را چگونه يافتى ؟ گفت : به نيكويى . همانا ( على ) مال بخشيد و فزونى داد اما مردانى را همراه من فرستاد كه ( همراهى ) آنان را خوش نداشتم . چون خبر به زنان همراهش رسيد نزدش آمده و خود را معرفى كردند . عايشه چون فهميد سجدهاى كرد و گفت : به خدا سوگند اى پسر ابى طالب ، در كرم ( كم نگذاشتى ) فزونى آوردى . آرزو مىكردم كه اين گونه بر تو خروج نمىكردم حتى اگر بر من چنين و چنان مىرفت . . . ( نيز : مقاتل الطالبيين : 3 - 42 ) .
ابن اعثم در الفتوح : 1 / 494 نيز بازگشت عايشه از بصره به مدينه را با اندكى اختلاف در لفظ مىآورد و اضافه مىكند : عايشه هرگاه روز جمل را به ياد مىآورد ، به شدت گريه مىكرد و مىگفت : اى كاش آن رويداد را حاضر نمىشدم ، اى كاش پيش از آن به بيست سال مرده بودم . . .
طبرى : 5 / 204 و العقد الفريد : 4 / 329 و مسعودى در حاشيه ابن اثير : 5 / 197 نزديك به اين معنى را ذكر كردهاند اما طبرى اضافه مىكند : على وى را به همراهى گروهى مرد و زن روانه كرد و ساز و برگ سفرش را فراهم نمود و گفت كه دوازده هزار از مال به او بخشند . عبد اللّه بن جعفر اين مقدار را اندك دانست و مال فراوان به عايشه داد و گفت : اگر امير مومنان ساز و برگ تو را فراهم نياورد ، همانا ساز و برگ تو به عهده من خواهد بود .
( 1 ) - مروج الذهب : 2 / 360 چ سال 1948 .