مىدارد ، بر خلاف انسان پليد و شرور كه به عيبهاى ديگران مشغول و از عيب خويش غافل است . به رسول خدا ( ص ) گفته شد : برترين مردم كيست ؟ فرمود :
مردى كه در راه خدا مجاهدت مىكند . گفتند : سپس چه كسى ؟ فرمود : مردى در ميانهاى از ميانههاى كوهها كه تقواى خدا پيشه كرده و مردم را از شر خود در امان نگهداشته است . » « 1 » و در حديث ديگر : « كسى كه مردم را ناخوش داشت و آنان نيز وى را . » « 2 » و در حديث سومى فرموده است : « هوشمندترين هوشمندان آن است كه به حساب نفس خود برسد و براى پس از مرگ عمل كند . و احمقترين احمقان آن بنده است كه دنبال خواهشهاى خود است و خدا را بر آوردن خواهشهاى خود گرفت » .
از امام ( ع ) پرسيده شد : چگونه مردى محاسبه نفس خود كند ؟ فرمود : هنگامى كه صبح را به شب رساند به خود مىنگرد و مىگويد : اى نفس من ، روزى بر تو گذشت كه ديگر او را هرگز بازگشتى نيست و خدا از تو دربارهاش خواهد پرسيد كه چگونه بربادش دادى و در آنچه عمل پيش آوردى ؟ آيا خدا را ياد نمودى ؟ حق برادر مومنى را بجا آوردى ؟ اندوهش را زدودى ؟ آيا در نهان او را پاس داشتى ؟ . « 3 »
نادان
امام على ( ع ) فرمود : « نادان كسى است كه خود را از آنچه از علم نمىداند ، عالم پندارد و نظر خود را بس بداند و پيوسته از همنشينى با علما دورى كند و
هامش
( 1 ) - سنن ترمذى : 3 / 106 ح 1711 ، سنن نسائى : 6 / 11 ، مجمع الزوائد : 3 / 105 .
( 2 ) - من لا يحضره الفقيه : 4 / 40 ح 5858 ، امالى صدوق : 381 ، معانى الاخبار : 196 ح 2 .
( 3 ) - غرر الحكم : 2852 ، وسائل الشيعه : 16 / 98 ح 8 ، محاسبة النفس : 13 .